Programma Sport

Algemeen

Het programma Sport is gericht op het stimuleren van de sportparticipatie en beweegdeelname in Nijmegen.  In steeds sterkere mate wordt een beroep op sport en bewegen gedaan in het bredere beleid gericht op gezondheid en welzijn. Het gaat daarbij niet altijd om sport, maar ook om andere vormen van lichaamsbeweging. Daarbij blijven we sportverenigingen ondersteunen, maar verkennen we ook de mogelijkheden om meer samen te werken met andere organisatievormen. Om sporten en bewegen mogelijk te blijven maken, richten we ons op het in stand houden van een kwalitatief goed aanbod aan sportaccommodaties.

Maatschappelijk effect

Het programma Sport is gericht op het stimuleren van de sportparticipatie en beweegdeelname in Nijmegen. Daarmee willen wij de volgende maatschappelijke effecten bereiken:

  • Nijmegenaren kunnen deelnemen aan en genieten van een gevarieerd aanbod van sport- en beweegactiviteiten.
  • Het behouden en verbeteren van de gezondheid en het welzijn van inwoners van Nijmegen, door het bevorderen van sport en bewegen.
  • De sportverenigingen in Nijmegen zijn van goed niveau.
  • Een kwalitatief goed aanbod aan sportaccommodaties in Nijmegen en een openbare ruimte die uitnodigt om te sporten en bewegen.
  • Sportieve talenten kunnen zich optimaal ontwikkelen in Nijmegen.

Sportstimulering

Wat willen we bereiken?

Wij willen de sport- en beweegdeelname in samenwerking met andere programma’s en andere partijen minimaal op het huidige niveau houden. Daarnaast streven wij naar een verhoging van het aantal Nijmegenaren dat voldoende beweegt (‘beweegnorm’). Om te peilen hoe hoog de sport- en beweegdeelname is, wordt gebruik gemaakt van de Stads- en Wijkmonitor, de Sportverenigingsmonitor en de gezondheidsmonitoringcyclus van de GGD. Voorts wordt gebruik gemaakt van de managementrapportage van Sportservice Nijmegen. 
Het programma Sport wil deze doelstelling uit de nieuwe Sportnota vertalen in indicatoren. Deze indicatoren zullen derhalve zowel de sportdeelname als de beweegdeelname inzichtelijk maken. In de primitieve begroting nemen we deze indicatoren op.

Wat hebben we bereikt?

Uit de geactualiseerde stadsmonitor blijkt dat het aandeel volwassenen dat aan sport doet, opnieuw is toegenomen. Het aandeel dat wekelijks sport is licht gestegen: van 60% in 2011 naar 62% in 2013. Het aandeel dat één of enkele keren per maand sport is veel sterker gestegen: van 7% in 2011 naar 14% in 2013. In totaal doet nu 76% van de Nijmegenaren minstens één keer per maand aan sport (tegenover 65% in 2009 en 67% in 2011). Een belangrijke reden voor de toegenomen sportdeelname is dat de stijging van het aantal fietsende, wandelende en hardlopende Nijmegenaren zich sterk heeft doorgezet. Zo geeft nu 23% aan langere afstanden te wandelen, tegenover 8% in 2007. En 27% geeft aan bezig te zijn met toerfietsen, wielrennen of mountainbiken, tegenover 12% in 2007.

Toename sportdeelname relatief groot bij 65-plussers en in aandachtsgebieden
In de afgelopen tien jaar is de sportdeelname het sterkst gestegen bij de 65-plussers. Inmiddels is ruim zestig procent van hen minstens één keer per maand aan het sporten (tegenover 76% van alle volwassen Nijmegenaren).

In 2011 is geconstateerd dat de groei van de sportdeelname in de voorgaande twee jaar relatief laag was in de aandachtsgebieden (de gebieden die bij de wijkaanpak extra aandacht krijgen vanwege het relatief grote aantal problemen/achterstanden). Deze keer is de groei juist relatief sterk in die aandachtsgebieden. Hierbij aansluitend zien we dat de sportdeelname relatief sterk is toegenomen bij mensen, die laag of middelbaar opgeleid zijn; van hen doet nu 64% minstens één keer per maand aan sport, tegenover 84% van de hoogopgeleiden.

Special Olympics Nationale Spelen 2016
Medio juni 2014 is bekend geworden dat de Special Olympics Nationale Spelen in 2016 in de gemeenten Wijchen, Groesbeek en Nijmegen plaats zal vinden. Naast het binnenhalen van een fantastisch evenement biedt dit ons de unieke kans om het aangepast sporten in onze regio de komende twee jaar een impuls te geven.

Indicatoren

Sportstimulering

Realisatie 2013

Doelstelling 2014

Realisatie 2014

1.1 % Basisscholieren dat minimaal 7 uur per week beweegt

68% (1)

1.2 % Middelbare scholieren dat aan sport doet

88% (4)

1.3 % Middelbare scholieren dat minimaal 7 uur per week beweegt

67% (4)

1.4 % Volwassenen dat minimaal 12 keer per jaar aan sport doet

76% (2)

1.5 % Volwassenen dat voldoet aan de beweegnorm

66% (3)

(1) In de stadsbegroting 2015-2018 staat bij realisatie 2013 72%. Dit cijfer komt uit de Kindermonitor 2009.
Inmiddels zijn de uitkomsten van de Kindermonitor 2013 beschikbaar en daar komt de 68% uit.  

(2) In de stadsbegroting 2015-2018 staat bij realisatie 2013 67%. Dit cijfer komt uit onze Burgerpeiling 2011.
De 76% komt uit de Burgerpeiling 2013 (percentage sporters onder volwassenen is fors gestegen in de afgelopen jaren).
(3)  In de stadsbegroting 2015-2018 staat bij realisatie 2013 74%. Dit is berekend op basis van de Volwassenenmonitor 2008/2009 en de Ouderenmonitor 2010. Beide onderzoeken zijn in 2012 samengevoegd tot de gezondheidsmonitor volwassenen GGD. De 66% komt uit dit nieuwe onderzoek, waarbij een iets andere vraagmethodiek is gehanteerd.
(4) E-MOVO 2011, GGD

Wat hebben we ervoor gedaan?

Door middel van gerichte sportstimuleringsactiviteiten gedurende de laatste jaren voor verschillende doelgroepen in de wijken hebben wij een toename van het aandeel Nijmegenaren dat sport gerealiseerd. In samenwerking met andere programma’s en organisaties hebben we de interventies beter op elkaar afgestemd en hebben wij steeds meer zicht op welke interventies succesvol zijn. Onze wijkgerichte en vraaggerichte aanpak levert een wezenlijke bijdrage aan de sporttoename bij onze inwoners. Middels de uitgevoerde tussenevaluatie van huidige regeling combinatiefunctionaris kunnen we toekomstige inzet verder optimaliseren.  

Special Day
Samen met NEC Doelbewust, Special Heroes, HAN, CIOS en sportverenigingen hebben we voor leerlingen uit het speciaal onderwijs de Special Day georganiseerd.

Dag van de Nijmeegse Sport
In mei 2014 hebben we de Dag van de Nijmeegse Sport georganiseerd. Naast de uitreiking van de Nijmeegse Sportprijzen hebben we middels een grote verscheidenheid aan workshops de Nijmeegse verenigingen handvatten geboden om met concrete ambities en knelpunten aan de slag te gaan.

Vernieuwende beweeginitiatieven ondersteund
Met hulp van de gemeente Nijmegen heeft GTV Hazenkamp in Nijmegen het Beweegdiploma geïntroduceerd.

Uniek Sporten
We zijn de voorbereidingen gestart, zodat we in het eerste kwartaal van 2015, samen met de gemeenten Wijchen en Groesbeek, het concept Uniek Sporten kunnen invoeren. Uniek Sporten wordt een sportservicepunt op het gebied van aangepast sporten. In samenwerking met partners vanuit het (speciaal) onderwijs, zorg en overheden willen wij hiermee zoveel mogelijk mensen met een beperking in deze regio aan het sporten krijgen.

Watersport in de Nevengeul
Samen met de stichting Watersport Nijmegen en de Rijksuniversiteit Nijmegen zijn verschillende scenario's onderzocht voor faciliteiten ten behoeve van watersporten in de Nevengeul. De huidige verwachting is dat twee scenario's in de eerste helft van 2015 in gedetailleerde exploitatieplannen worden uitgewerkt.

Zwemvaardigheid
Eind 2014 hebben we het Zwemfonds tussentijds geëvalueerd. Tevens zijn in het laatste kwartaal van 2014 projecten ontwikkeld om de zwemvaardigheid te verhogen. Via de inzet van 1 combinatiefunctionaris starten we in het eerste kwartaal van 2015 twee specifieke zwemprojecten op. Hierbij wordt intensief samengewerkt met de collega’s die in het kader van sportstimulering/ bewegingsonderwijs actief zijn op de basisscholen. Zij werken mee als initiator en aanjager om op maat gemaakte projecten te starten. Het is van belang dat zwemprojecten aansluiten bij de behoefte van de school zelf, door school- of wijkbrede zwemprojecten te realiseren. Hierdoor is de kans van slagen het grootst en is het realiseren van een ketenaanpak haalbaar. Bij het inrichten van de zwemprojecten betrekken we zo veel mogelijk partners, zoals school, GGD, zwemlesaanbieders, ouders/verzorgers en medewerkers van Sportservice Nijmegen. Daarnaast bereiden we een communicatiecampagne voor gericht op zwemvaardigheid en om het gebruik van het Zwemfonds te stimuleren.

Kwalificatiewedstrijden WK Floorball
Van 27 januari tot en met 1 februari 2014 zijn in de Jan Massinkhal de kwalificatiewedstrijden voor het WK Floorball gehouden.

Versterken sportverenigingen

Wat willen wij bereiken?

Samen met de sportverenigingen willen wij de kwaliteit van de verenigingen verder verbeteren. Tevens willen wij de samenwerking met ‘lichte verbanden’, andere vormen van georganiseerde sport, versterken indien en voor zover daar behoefte aan bestaat.

Wat hebben we bereikt?

Eind 2013/begin 2014 is de tweejaarlijkse sportverenigingsmonitor uitgevoerd. UIt deze monitor blijkt dat de belangstelling voor sportverenigingen bij volwassenen op peil is gebleven en is bij jongeren nog iets gestegen. Het percentage verenigingen met te weinig vrijwilligers is in vergelijking met 2009 licht afgenomen. Tegelijk is het percentage volwassen Nijmegenaren dat zich inzet voor sportclubs licht gestegen. Wel is nog steeds een meerderheid van de verenigingen op zoek naar vrijwilligers voor allerlei taken. Ten opzichte van de vorige meting (2009) hebben meer verenigingen hun financiële situatie zien verslechteren. Bij circa veertig procent van de verenigingen is de huidige financiële situatie niet gezond. Financiën is het belangrijkste knelpunt geworden.

Indicatoren

Versterken sportverenigingen

Realisatie 2013

Doelstelling 2014

Realisatie 2014

2.1 % Basisscholieren dat lid is van een sportvereniging

70% (1)

2.2 % Middelbare scholieren dat lid is van een sportvereniging

71% (2)

2.3 % Volwassenen dat lid is van een sportvereniging

23% (3)

2.4 % Volwassenen dat buiten sportverenigingen en commerciële sportscholen om aan sport doet.   

60% (3)

(1) Kindermonitor 2013, GGD
(2) E-MOVO 2011, GGD
(3) Burgerpeiling 2013, O&S

Wat hebben we ervoor gedaan?

Door de inzet van 15 combinatiefunctionarissen bij 25 sportverenigingen en 13 scholen werken wij blijvend aan de ondersteuning van de sportverenigingen met als doel structurele kwaliteitsverbetering. Omdat de sportverenigingen een belangrijk fundament zijn voor het beoefenen van sport, hebben wij getracht de sportverenigingen zoveel als mogelijk te ontzien bij de uitwerking van de bezuinigingen binnen het programma Sport. Desondanks hebben wij in 2014 een tariefsverhoging moeten doorvoeren bij de huren van verenigingen en is de OZB-compensatieregeling per eind 2013 afgelopen.

Uitvoeren motie 'sporten met zonne-energie'
In de periode november 2013 tot oktober 2014 heeft MVO met LeV in opdracht van de gemeente Nijmegen bij 29 Nijmeegse sportverenigingen energiescans uitgevoerd en advies gegeven over duurzame maatregelen die ze kunnen nemen. Hierdoor hebben de verenigingen een scherper beeld van het totale energieverbruik en inzicht in de potentiële besparingen daarin.

Wij onderzoeken de mogelijkheden voor een vervolgtraject met b.v. collectieve inkoop, financieringsconstructies en overige stimulering van energiebesparing. Daarbij wordt de landelijke ontwikkelingen ten aanzien van de afschaffing van de ecotax-regeling meegenomen.

Diverse acties
In 2014 hebben we onder meer:

  • door het verstrekken van een borgstelling hockeyvereniging Union ondersteund bij het ontwikkelen van een robuuste oplossing bij dreigende liquiditeitsproblemen.
  • met een subsidie voor tafeltennisvereniging Nijmegen tijd en ruimte gecreëerd om de komende jaren toe te werken naar een sluitende exploitatiebegroting.
  • oplossingsrichtingen uitgewerkt voor accommodatievraagstukken van nieuwe verenigingen.
  • diverse sportverenigingen geadviseerd en ondersteund in het aanvraagtraject voor Sportimpuls.
  • een eerste aanzet gemaakt om de benodigde sportvoorzieningen in Nijmegen-Noord de komende decennia in beeld te krijgen.
  • samen met de Nijmeegse hockeyverenigingen een werkwijze voorbereid om de noodzakelijk vervangingsinvesteringen voor kunstgrasvelden mogelijk te maken.

Kwalitatief goede sportaccommodaties

Wat willen wij bereiken?

Wij willen een kwalitatief goede basisinfrastructuur van sport- en beweegaccommodaties en voorzieningen met voldoende spreiding over de stad.
Vanwege de blijvende groei van nieuwe beweging- en organisatievormen in de openbare ruimte willen wij in samenwerking met andere beleidsterreinen meer nadruk leggen op de inrichting van de openbare ruimte, die meer uitnodigt tot sporten en bewegen, en het combineren van functies zoals onderwijs(gebouwen) en sport.  
In de primitieve begroting nemen we nieuwe indicatoren op welke aansluiten bij de doelstellingen uit de nieuwe Sportnota.

Wat hebben we bereikt?

In 2014 hebben we de kwaliteit van onze sportaccommodaties op orde gehouden en een aantal verbeteringen doorgevoerd, zoals het vervangen van de toplaag en infill van het kunstgrasveld op Sportpark Brakkenstein. In diverse langer lopende processen op het gebied van sportaccommodaties hebben wij stappen in de ontwikkeling gezet, zoals bij de Jan Massinkhal, Talent Centraal, Zwembad Dukenburg, Waalhalla en voetbalvereniging Oranje Blauw.

Indicatoren

Kwalitatief goede sportaccommodaties

Realisatie 2013

Doelstelling 2014

Realisatie 2014

3.1 Bezettingsgraad gemeentelijke gymnastieklokalen (verhuurde uren gedeeld door beschikbare uren)

57%*

54%

3.2 Bezettingsgraad gemeentelijke sportzalen

65%*

61%

3.3 Bezettingsgraad gemeentelijke sporthallen**

63%*

62%

3.4 Aantal bezoekers zwembaden

3.4a Zwembad West
3.4b Zwembad Oost
3.4c Zwembad Dukenburg
3.4d Zwembad Goffert

3.5 Aantal bezoekers Triavium

3.5a Recreatief
3.5b Verenigingsgebruik

115.174
54.071

225.776
181.104
52.388
45.079

116.719
50.275

* In 2014 is een gestandardiseerde berekeningswijze toegepast. De cijfers 2013 zijn hierop aangepast.
** Exclusief Jan Massinkhal gezien de combi evenementen en sport.
*** Inclusief zomerevenementen in Triavium

Wat hebben we ervoor gedaan?

Sportpark Brakkenstein
De vervanging van de toplaag + infill van het kunstgrasveld is uitgevoerd.

Jan Massinkhal
Evenementenhal de Jan Massinkhal wordt in 2015 verbouwd om de exploitatie voor zowel sport-als evenementen te verhogen. Hierbij wordt de hele voorgevel vernieuwd en wordt de ingang, kantine en kleedkamers verplaatst. Eind december wordt de verbouwde Jan Massinkhal opgeleverd.

Talent Centraal
In november 2014 is definitief besloten om het top- en breedtesportcentrum Talent Centraal Nijmegen op sportpark de Dennen te bouwen. In Talent Centraal worden STJN (judo), de Hazenkamp (turnen), en talentbegeleiding  (Topsport Gelderland)gehuisvest. In 2015 wordt gestart met de bouw, in 2016 wordt Talent Centraal Nijmegen opgeleverd.

Zwembad Dukenburg
De energievoorziening voor het zwembad en wijkcentrum Meijhorst is gecombineerd. Deze installatie dient vervangen te worden. De voorbereiding van de aanbesteding is in gang gezet en er wordt ingezet op vervanging van de warmtekrachtkoppeling in de zomer van 2015.

Ten aanzien van exploitatie en beheer van zwembad Dukenburg hebben wij in 2014 samen met gebruikers, vertegenwoordigers van de wijk en zwembadexploitanten de mogelijkheden voor het invoeren van een vorm van zelfbeheer in zwembad Dukenburg verkend. De concrete haalbaarheid hiervan wordt in het eerste kwartaal van 2015 onderzocht. Wij streven er naar om in het verlengde daarvan, in de eerste helft van 2015 besluiten over het beheer van zwembad Dukenburg te nemen.

Waalhalla
We zijn in overleg met de initiatiefnemers van Waalhalla gestart met onderzoek naar de vraag of en hoe er vervangende huisvesting voor Waalhalla gerealiseerd kan worden.

Uitvoeren motie ‘Houdt Oranje Blauw in beweging’
Met de vereniging heeft overleg plaatsgevonden over concreet te nemen maatregelen om de accommodatie te verbeteren. Het gaat onder meer om het plaatsen van zogenaamde lockers en een hekwerk. Afstemming heeft plaatsgevonden met de wijkraad en de overige sportclubs die zijn gehuisvest op sportpark Staddijk. De maatregelen worden in het 1e kwartaal van 2015 uitgevoerd.

Ondersteuning topsportklimaat

Wat willen wij bereiken?

Topsport- en breedtesport zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Breedtesport vormt de basis voor de top, tegelijkertijd is topsport een stimulans voor de breedtesport. Door middel van talentontwikkeling, gericht evenementenbeleid en partnerships willen wij de topsport en de relatie tussen breedte- en topsport versterken.
In de primitieve begroting nemen we nieuwe indicatoren op welke aansluiten bij de doelstellingen uit de nieuwe Sportnota.

Wat hebben we bereikt?
Met de Zevenheuvelenloop, Marikenloop en Nijmegen Global Athletics hebben we succesvolle topsportevenementen in de stad Nijmegen gehad. We hebben provinciale subsidie toegekend gekregen voor het project Talent Centraal Nijmegen. In samenwerking met Topsport Gelderland zetten we een combinatiefunctionaris in specifiek voor talentontwikkeling.

Indicatoren

Ondersteuning topsportklimaat

Realisatie 2013

Doelstelling 2014

Realisatie 2014

4.1 Aantal talenten uit Nijmegen met een HP, IT of NT-status

4.2 Aantal talenten uit de regio Nijmegen met een HP, IT of NT-status dat sport in Nijmegen

4.3 Aantal seniorenteams, actief op hoogste competitieniveau

4.4 Aantal grote sportevenementen

Wat hebben we ervoor gedaan?

Thermometer topsportevenementen
We hebben een thermometer topsportevenementen ontwikkeld. Dit is een set van criteria die bij een afweging kunnen worden gebruikt. Ieder topsportevenement heeft zijn eigen specifieke betekenis en waarde voor de sport en de stad. Dat maakt dat een keuze om een evenement al dan niet te ondersteunen niet mogelijk is op basis van een specifiek beleidskader. Iedere afweging is en blijft maatwerk. Juist daarom kiezen wij ervoor om een ‘Thermometer Topsportevenementen’ te hanteren. Kenmerken van een thermometer is dat zij een dynamisch karakter heeft. Op basis van de criteria van de thermometer kunnen goed onderbouwde keuzes worden gemaakt.

EK voetbal 2017
Wij hebben middels een goed aanbod getracht voor het EK vrouwenvoetbal in 2017 speelstad te worden. De KNVB heeft begin oktober 2014, op basis van het aanbod van diverse potentiële speelsteden, een keuze gemaakt voor de stadions en de speelsteden. Nijmegen is helaas reserve-speelstad geworden. Belangrijkste reden hiervoor is de samenloop van de poulefase van het toernooi met de Vierdaagse.

Giro d'Italia 2016
In samenwerking met het programma Citymarketing en Economie & Toerisme hebben we een uitgebreid onderzoek uitgevoerd om finishstad te zijn voor de 1e etappe van de Giro d'Italia. In het eerste kwartaal van 2015 zal hierover bestuurlijke besluitvorming plaatsvinden.

Financiële gegevens

Sport
* € 1.000
Begroting primitief Begroting dynamisch Rekening 2014 Verschil Bdyn - rek

Financiele lasten per product

Sportstimulering

2.014

2.059

2.064

-5

Versterken sportverenigingen

347

347

346

1

Kwalitatief goede sportaccommodaties

14.600

14.460

14.469

-9

Ondersteuning topsportklimaat

83

83

83

Totaal lasten product

17.044

16.948

16.962

-13

Financiele baten per product

Sportstimulering

-305

-305

-307

2

Versterken sportverenigingen

Kwalitatief goede sportaccommodaties

-1.915

-1.915

-1.915

Totaal baten product

-2.220

-2.220

-2.222

2

Totaal Sport

14.824

14.728

14.739

-11

Toelichting financiën

Het programma Sport sluit het jaar 2014 af met een klein negatief resultaat. Het negatieve resultaat op het programma lichten we gezien de kleine omvang niet verder toe.

Begrotingswijzigingen van primitief naar dynamisch

1052 Sport

bedragen * € 1.000,-

Besl.nivo

Besl.dat.

agendapnt

Baten

Lasten

Saldo

Primitief

2.220

17.044

14.824

Wijzigingen

BW-01339 Voorjaarsnota TW en invest

Raad

11 jun '14

63/2014

-87

-87

BW-01342 invulling bezuiniging PN 2013 en PN 2014

College

16 dec '14

4.9

-9

-9

Totaal Wijzigingen

-96

-96

Risico's

We leggen initiatieven en verantwoordelijkheden in de stad. Sportverenigingen zijn met hun sport- en beweegaanbod bij uitstek organisaties die deze rol van oudsher vervullen. Het aantal vrijwilligers in de sport- en beweegsector is enorm. We verwachten steeds meer van sportverenigingen. De instrumentele functie van sport en bewegen wordt meer en meer benadrukt, de gedachte hierbij is dat sport een krachtige bijdrage aan gemeentebrede doelen (zoals participatie en gezondheid) kan leveren. Bij de (vrijwilligers in de) sport ontstaat echter een ‘stapeling van rollen en functies’. Organisaties zijn hiervoor echter niet altijd en nog niet voldoende toegerust. Clubs worden naast gemeentelijke bezuinigingen geconfronteerd met lastenverzwaring als gevolg van wet- en regelgeving en teruglopende sponsorinkomsten. Effect van dit alles is dat de positie van de sportverenigingen steeds lastiger wordt. Verdere teruggang heeft ingrijpende effecten op (de kwaliteit van) het sport- en beweegaanbod. Daarnaast heeft een eventuele terugloop ook gevolgen voor de exploitatie van gemeentelijke accommodaties.