Programma Economie & Toerisme

Algemeen

Het programma Economie en Toerisme omvat het initiëren, aanjagen en het ontwikkelen van de economische ontwikkeling van de Stad. Nijmegen werkt aan een duurzame en innovatieve economie. Daarbij maken wij optimaal gebruik van de sterke punten van de stad: de hoogopgeleide bevolking, de aanwezigheid van kennisinstellingen en innovatieve bedrijven. Een goed vestigingsklimaat waaronder een goede bereikbaarheid,  is een essentiële voorwaarde voor bedrijven. Een goede woonomgeving, groen, culturele activiteiten en een bruisende stad zijn belangrijk voor onze economische ambitie.
Wij zoeken nadrukkelijk samenwerking met partijen in de stad en belangrijke kennis- en innovatiecentra in andere regio’s die onze economische positie kunnen versterken en maken gebruik van (regionale) uitvoeringsorganisaties bij het realiseren van onze economische ambities.

Maatschappelijk effect

De activiteiten binnen het programma Economie zijn alle gericht op duurzame groei en behoud van werkgelegenheid.  Werkgelegenheid die kansen en ontwikkelingsmogelijkheden biedt voor al onze inwoners. Door de groei van de beroepsbevolking is het essentieel om werkgelegenheid uit te breiden. Hierbij ligt het accent op innovatieve en kennisintensieve bedrijvigheid.  Voorwaarde hiervoor is het creëren van de juiste omstandigheden om te kunnen ondernemen in Nijmegen. Daarnaast geven we aandacht aan het continu verbeteren van het vestigings- en productieklimaat voor ondernemers en de zorg voor voldoende en kwalitatieve ruimte voor groei van bedrijvigheid.

Duurzame groei en behoud van werkgelegenheid

Wat willen we bereiken?

Door de hardnekkig aanhoudende crisis hebben veel bedrijven het erg moeilijk en staan de in 2010 geformuleerde werkgelegenheidsdoelstellingen en de groei van het aantal nieuwe bedrijfshuisvestigingen onder druk. De groei van het aantal arbeidsplaatsen houdt geen gelijke tred met de verwachte groei van onze beroepsbevolking, dit betekent dat de werkloosheid in Nijmegen - net als elders in Nederland-  gaat toenemen. Daarom is het cruciaal dat we ons maximaal inspannen om het aantal opheffingen of vertrek van bedrijven  zo beperkt als mogelijk te houden en inspelend op de kracht van Nijmegen nieuwe competitieve bedrijven aan te trekken. We willen ons ondernemersklimaat op een concurrerend niveau  houden, kansen bieden aan nieuwe starters en ZZP’ers, bedrijfsuitbreidingen begeleiden en acquisitie inspanningen gericht op aantrekken van nieuwe werkgelegenheid intensiveren. Daarnaast willen we dreigend werkgelegenheidsverlies (bedrijven in problemen) zo vroeg als mogelijk in beeld hebben om te bezien of vanuit andere programma’s (Werk en Inkomen)  beschikbare instrumenten zijn in te zetten.
Verder willen een concurrerend ondernemersklimaat voor bedrijven in Nijmegen. Dat geldt ook voor onze tarieven. We toetsen het resultaat van onze inspanningen tweejaarlijks via een monitor Vestigingsklimaat. De uitkomst van de laatste  monitor was een waardering van 6,6 voor het ondernemersklimaat. Bij de volgende meting in 2014 streven we naar een waardering van 6,8.

Wat hebben we bereikt?

Zoals we in 2013 al verwachtten, heeft de werkgelegenheid ook in 2014 onder druk gestaan. Oorzaak is de lang aanhoudende mondiaal economische crisis. We hebben ons maximaal ingespannen om bedrijven (en daarmee werkgelegenheid) voor Nijmegen te behouden en nieuwe bedrijven aan te trekken. Toch is de werkgelegenheid ook in 2014 volgens de laatste prognose  nog beperkt gedaald (daling van - 0,7 % ten opzichte van 2013). Vergeleken met de provinciale werkgelegenheidscijfers (- 1,2 %), de Stadsregio Arnhem Nijmegen (-1,2 %) en de steden Arnhem (- 1,8 %) en Apeldoorn (-1,8 %) doen we het  echter beter.
Naar sectoren gezien, doen vooral de sectoren detailhandel, onderwijs, vervoer en horeca het goed. Uit de werkgelegenheidscijfers blijkt verder dat de werkgelegenheid in de sector gezondheidszorg is gedaald . Voor een groot deel kan deze daling worden verklaard doordat circa 1.100 banen in de (thuis)zorg administratief tijdelijk buiten de gemeentegrenzen geregistreerd  zijn. Op termijn worden deze banen echter weer over de feitelijke vestigingslocaties verdeeld en vindt administratieve correctie plaats. Als we dit administratieve effect buiten beschouwing laten, dan is er sprake van een kleine daling van 180 banen in de sector gezondheidszorg
(-0,6%). Minder goed gaat het ook nog steeds in de bouwnijverheid en groothandel, daarentegen stabiliseert de industrie. In de sector logistieke dienstverlening is het aantal banen gestegen met 2,7%.
Vanaf 2015 verwachten we weer een lichte groei van de totale werkgelegenheid.
We hebben ervoor gezorgd dat de kwaliteit van het vestigingsklimaat  voor ondernemers op peil is gebleven.  De waardering voor het ondernemersklimaat  scoort wederom ruim voldoende (6,5).
Ook constateren we dat het aantal nieuwe bedrijfsvestigingen weer is toegenomen en ruimschoots het  gestelde doel overtreft. We zien dat deze nieuwe aanwas vooral wordt veroorzaakt door de groei van het aantal starters en ZZP-ers: onder invloed van de economische crisis startten steeds meer mensen een eigen bedrijf.

Indicatoren

Duurzame groei en behoud van werkgelegenheid

Realisatie 2013

Doelstelling 2014

Realisatie 2014

1.1 Prognose  ontwikkeling werkgelegenheid ¹

96.970

96.825 ¹

96.310

1.2 Waardering ondernemersklimaat ²

6,6

6,8

6,5 ²

1.3 Aantal nieuwe  bedrijfsvestigingen ³

760

678

796

 1  Indicator 1.1 ontwikkeling werkgelegenheid. We baseren onze doelstelling met betrekking tot de werkgelegenheidsontwikkeling op prognoses uit de Provinciale Werkgelegenheidsenquête(PWE) en de Provinciale Economische Verkenningen (PEV). Met terugwerkende kracht worden deze prognosecijfers jaarlijks herzien. In begroting 2015 prognose bijgesteld naar 96.825. Begroting 2014: 99.138.

² Het waarderingscijfer voor het ondernemersklimaat voor 2014 is een voorlopig cijfer, de volledige rapportage komt voorjaar 2015 beschikbaar.

³ Indicator 1.3 het saldo bedrijfsvestigingen is de resultante van de toename van het aantal bedrijfsvestigingen (starters, oprichtingen en verplaatsingen naar Nijmegen) en afname van het aantal bedrijfsvestigingen (opheffingen en vertrek van bedrijven). De cijfers over verplaatsers naar Nijmegen en vertrekkende bedrijven uit Nijmegen worden sinds 2012 niet meer geregistreerd.

Wat hebben we ervoor gedaan?

Onze inspanningen voor acquisitie/accountmanagement resulteerden in de vestiging van veel nieuwe bedrijven. Met name op Novio Tech Campus zijn in 2014 veel bedrijven gevestigd (15), maar ook elders in de stad. Cheap Cargo en Motorcycle Support hebben zich in Nijmegen gevestigd en 2dA en Capter kozen voor Nijmegen.

De gerichte inzet van ons accountmanagement heeft verschillende nieuwe samenwerkingen tussen ondernemingen onderling en tussen ondernemingen en de kennisinstellingen opgeleverd. Ook hebben we werkgelegenheid voor Nijmegen weten te behouden o.a. Innovio Papers, ontstaan uit Sappi, daarmee zijn circa 400 directe en indirecte banen behouden voor de stad. Andere bedrijven die behouden zijn voor de stad zijn Triavion en Capter (150 banen behouden en 150 banen vanuit Hilversum). Daarnaast zijn bedrijven als Synthon, Mead Johnson en Bovemij begeleid en gefaciliteerd in hun uitbreidingsplannen.

Samen met het bedrijfsleven, waaronder het Economisch Collectief Nijmegen en de Industriële Kring Nijmegen trekken we samen op in de aanpak van diverse thema’s die voor ondernemend Nijmegen van belang zijn, zoals o.a. de bereikbaarheid, de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt en de gezamenlijke zorg voor het creëren van banen aan de onderkant van de arbeidsmarkt.

We besteedden  bijzondere aandacht aan de alsmaar groter wordende groep ZZP-ers in de stad.  Van de informatie voor ZZP-ers op onze website werd veelvuldig gebruik gemaakt. Afgelopen jaar is de ZZP pagina 2404 keer bekeken door 1448 bezoekers. Op deze website worden ZZP’ers geïnformeerd over regelingen, huisvesting en netwerken die speciaal voor ZZP’ers zijn. Daarnaast hebben we zowel in ons Actieplan Economisch Offensief voor de binnenstad, als in onze Economische Innovatie Agenda 2020,  specifieke aandacht voor ZZP-ers.  Ook in het om te vormen Ondernemersfonds wordt meer ruimte gecreëerd voor kleine initiatieven en ZZP-ers.

Ons Bedrijvenloket had  in 2014 ruim 1000 klantcontacten met bedrijven. Daarbij ging het om vragen met betrekking tot het starten van een eigen bedrijf, bedrijfsuitbreidingen, beschikbare bedrijvenlocaties, vergunningen en procedures etc. Innovatief ondernemerschap stimuleerden we vanuit het Ondernemersfonds.  We hebben bijvoorbeeld 50 generieke  IkStartSmart voor starters en ZZP-ers mogelijk gemaakt (periode 2013-2015). Eind 2014  zijn er 34 starters/ZZP-ers uit Nijmegen begeleid in een IkStartSmart traject en waren er nog 16 trajecten beschikbaar.
Ter ondersteuning van startende bedrijven en ZZP-ers hebben we o.a. deelgenomen aan de startersdag van de Kamer van Koophandel. Daarnaast hebben we meerdere bijeenkomsten over ons aanbestedingsbeleid georganiseerd voor het MKB, o.a. voor MKB-ers in de Bouw en ICT. Vanuit ons Bedrijvenloket hebben we  184  starters geholpen bij de 1e stappen naar nieuw ondernemerschap.

Sterke clusters en (innovatief) ondernemerschap

Wat willen wij bereiken?

We willen de ontwikkel- en innovatiekracht van Nijmeegse ondernemers stimuleren, zodat we krachtiger uit de crisis komen. We willen optimaal gebruik maken van ons onderscheidend vermogen door  onze economische kerncompetenties te benutten en uit te bouwen. We zetten in op versterking van de stuwende sector Health en Technology en op dwarsverbanden met de sectoren zoals Semiconductors en Energie en Milieutechnologie. We willen dit vormgeven samen met de partners in de stad. De Economische Raad Nijmegen vervult hierin een cruciale rol. Ook buiten Nijmegen worden nieuwe samenwerkingsvormen en allianties aangegaan die bijdragen aan een meer toekomstbestendige economische structuur.  Ten opzichte van het uitgangsjaar 2010 streven we over een periode van 4 jaar naar een gemiddelde jaarlijkse groei van het aantal banen in de clusters Health, Energie en Milieutechnologie en Semiconductors met 2 %. Gedurende de coalitieperiode willen we het aandeel banen in de  genoemde clusters ten opzichte van het totaal aantal banen laten toenemen van 31,1%  in 2010 naar 34% in 2014.

Wat hebben we bereikt?

Samen met partners in de stad en regio, waaronder de Economische Raad Nijmegen, hebben we gewerkt aan versterking van de groei sectoren Health, Semiconductors en Energie en Milieutechnologie. Tot 2012 groeide de werkgelegenheid in deze sectoren. Als gevolg van de economische crisis daalde in 2013 het aantal arbeidsplaatsen  in deze sectoren echter ook. In 2014 lijkt de werkgelegenheid in onze speerpuntclusters  weer te stabiliseren. Dit ondanks een optredend banenverlies in de sector gezondheidszorg, dat echter voor een deel verklaard kan worden door administratieve wijzigingen in de registratie (zie H1). Het aandeel banen in de speerpunt clusters ten opzichte van de totale werkgelegenheid is in 2014 32,8  %,  dat percentage ligt weer iets hoger ten opzichte het percentage in 2013 (31,5 %) en dat is positief. Deze sectoren  zorgen daarmee nog steeds voor een derde deel van de werkgelegenheid in onze stad.

Indicatoren

Sterke clusters en (innovatief) ondernemerschap

Realisatie 2013

Doelstelling 2014

Realisatie 2014

2.1 Prognose aantal banen binnen de clusters Energie en Milieu Technologie, Health en semiconductors ¹

30.567

30.600 ¹

31.548

2.2 Prognose het aandeel banen in de clusters EMT, Health en Semiconductors tov het totale aantal banen ²

31,5%

31,6 % ²

32,8 %

¹ Indicator 2.1 Aantal banen binnen de clusters Energie en Milieu Technologie, Health en Semiconductors. We baseren onze doelstelling met betrekking tot de werkgelegenheidsontwikkeling op prognoses uit de Provinciale Werkgelegenheidsenquête(PWE) en de Provinciale Economische Verkenningen (PEV). Met terugwerkende kracht worden deze prognosecijfers  jaarlijks herzien. In begroting 2015 prognose bijgesteld naar 30.600. Begroting 2014: 33.747.

² Indicator 2.2 Het aantal banen binnen de clusters Energie en Milieu Technologie, Health en Semiconductors t.o.v. het totale aantal banen. In begroting 2015 bijgesteld naar 31,6 %. Begroting 2014: 34 %.

Wat hebben we ervoor gedaan?

In het voorjaar 2014 hebben we onze Economische Innovatie Agenda 2020 vastgesteld. Met ingang van 2015 zijn voor de uitvoering van deze agenda gemeentelijke financiële middelen beschikbaar gesteld. Met de samenwerkingspartners van de Economische Raad Nijmegen hebben we een groot aantal projecten opgestart die invulling geven aan onze Economische Agenda 2020. Voorbeelden zijn onder meer: ontwikkelen huisvesting voor expats;  het ontwikkelen van scans op het vlak van innovatie, human capital en internationale profilering; de doorontwikkeling van het NTC; Power 2 Nijmegen en een verkenning naar een congresfaciliteit.

Voor de uitvoering van de Economische Agenda 2020 hebben we een meerjarige gestructureerde cyclische aanpak uitgewerkt. Vaste en terugkerende onderdelen zijn een Innovatiebarometer én scans op het vlak van innovatie, human capital en internationale profilering. Hieruit ontstaan projecten die invulling geven aan de doelstellingen van de Economische Agenda 2020. Voor aanvullende financiering van deze projecten hebben we een aanvraag ingediend bij het  provinciale programma Topsectoren en Innovatie.

Onze specifieke acquisitie inzet voor de speerpuntsectoren heeft tot de vestiging van de volgende bedrijven op Novio Tech Campus geleid: qPharmetra, Avivia, Rosmalen Consulancy, Mellon Medical, Air Products, Tokyo FutureStyle Inc., Photronics, GynNext, Rhumbline Consultancy, Echo Pharmaceuticals, NovioSense, Business Cluster Semiconductors Netherlands, Fluke, Health Valley en Tandheelkunde (contract getekend). Hierbij gaat het in totaal om 90 arbeidsplaatsen.

Om NTC verder te promoten en vermarkten zijn in samenwerking met betrokken partijen verschillende bijeenkomsten georganiseerd (waaronder het Dutch Life Science Congres), zijn beurzen bezocht (waaronder de Medicabeurs in Düsseldorf) en is de website van NTC vernieuwd en verbeterd.
Station Goffert is inmiddels operationeel, de ontsluiting van dit station op NTC vrijwel gereed en de sloop van de oude ICN4-fabriek is in gang gezet. Ook is begonnen met het herontwikkelen van gebouw A tot een tweede bedrijfsverzamelgebouw op de NTC.

In 2014 is het Ondernemersfonds met een beschikbaar budget van € 600.000 opengesteld gedurende de periode 1 maart t/m 31 augustus. Dit heeft geleid tot 40 aanvragen voor in totaal bijna € 2,8 miljoen (8 aanvragen voor werklocatie-management, 14 aanvragen binnen het speerpunt toerisme, 3 aanvragen binnen het speerpunt  Health en Technology, 4 aanvragen binnen het speerpunt Energie en Milieutechnologie en 11 overige aanvragen). De Taskforce Ondernemersfonds  heeft inmiddels advies uitgebracht tot het toekennen van bijdragen aan 12 projecten voor een bedrag van € 545.000. Bestuurlijke besluitvorming hierover vindt plaats begin 2015.
Daarnaast hebben we overleg gevoerd met onze stakeholders over het omvormen van het Ondernemersfonds conform ons coalitieakkoord. In het eerste kwartaal van 2015 wordt hierover een voorstel aan uw Raad aangeboden.

Vitale (binnen-) stad en groei toeristische sector

Wat willen wij bereiken?

De Nijmeegse binnenstad is met meer dan 14.500  arbeidsplaatsen een belangrijke werkgelegenheidslocatie en is ook het gezicht en het hart van de stad en essentieel voor de toeristische infrastructuur. De toeristische sector is goed voor circa 6.000 banen, ongeveer  6 % van de totale werkgelegenheid.
We willen met extra inspanningen de consumentenbestedingen in de Nijmeegse binnenstad bevorderen. Echter, we constateren dat de consumentenbestedingen het afgelopen jaar gelijk zijn gebleven. Dat het economisch minder gaat, ervaren ook de ondernemers in de binnenstad. Voor 2014 gaan we uit van hoogstens een stabilisatie van de bestedingen op het niveau van 2010. De leegstand in het kernwinkelgebied is de afgelopen periode toegenomen. Het leegstandspercentage van het kernwinkelgebied bedroeg in 2012 13 % (binnen dit leegstandspercentage voor het hele kernwinkelgebied bedroeg het leegstandspercentage voor  winkels 9,1 %).
Voor 2013 hebben we ons een leegstandspercentage van het kernwinkelgebied van 11 % ten doel gesteld. De verwachting is dat we dit niet gaan halen. We streven voor 2014 dan ook hoogstens naar een  stabilisatie van het leegstandspercentage op 11 %.
We willen de komende jaren dat het aantal toeristische bezoekers en het aantal hotelovernachtingen weer zal toenemen. Eveneens willen we het aantal cruisevaartpassagiers en de daarmee samenhangende bestedingen in Nijmegen vergroten. Uiteindelijk doel blijft groei en behoud van werkgelegenheid in de cluster toerisme en recreatie.
Tweejaarlijks wordt de waardering van de binnenstad gemeten. In de loop van 2013 vindt een nieuwe meting plaats. We willen de waardering van de binnenstad in 2014 minimaal op hetzelfde peil houden als in 2013.

Wat hebben we bereikt?

Ook in 2014 zien we dat de binnenstad aan het veranderen is. Winkelmeters staan onder druk door algemene trends als toename van internetverkoop, vergrijzing van de bevolking, economische stagnatie. Leegstand neemt toe. Tegelijkertijd zijn er ook kansen. Mensen blijven naar de binnenstad komen omdat daar iets te beleven valt. Functies als horeca, evenementen, cultuur worden steeds belangrijker en nemen een steeds belangrijkere plaats in.
Ondanks dat ook Nijmegen nog steeds last heeft van de economische recessie, zien we in 2014 dat de werkgelegenheid in de sectoren detailhandel en horeca groeit. De werkgelegenheid in de detailhandel is met 510 banen toegenomen en in de horeca met 120 banen. Horeca en detailhandel zijn sectoren die vooral in de binnenstad zijn terug te vinden.  Ook de werkgelegenheid in de toeristische sector  is wat betreft het aantal arbeidsplaatsen in 2014 nagenoeg stabiel gebleven ( 5.750  arbeidsplaatsen).

Het transformatieproces in de binnenstad van “place to buy” naar “place to meet”  willen we faciliteren en ondersteunen waar dat nodig is. Om onze ambities te realiseren hebben we drie pijlers geformuleerd waarlangs we de komende tijd te werk gaan en waarmee we in 2014 een begin hebben gemaakt:

  1. We versterken aanbod en ambiance in de binnenstad
  2. We zetten in op het aantrekken van meer bezoekers naar de binnenstad
  3. We pakken de leegstand in de binnenstad aan

Het streven was om de waardering van bezoekers voor de Nijmeegse binnenstad vast te houden. De toeristische bezoeker gaf de binnenstad een waarderingscijfer 7,4 (2013).  In maart 2015 verschijnt de nieuwe Stadscentrummonitor, met hierin het nieuwe waarderingscijfer.
In de Stadscentrummonitor 2013 die voorjaar 2014 is vastgesteld, is een  zuivere leegstand in het stadscentrum (winkel-m2 meters leegstand) van 8,7% ( afgerond 9%) geconstateerd. Nieuwe peildatum voor leegstand is 31 december 2014. We zien dan dat de zuivere winkelleegstand  is toegenomen naar 10,6%. De gemiddelde zuivere leegstand in andere vergelijkbare steden is eveneens duidelijk toegenomen van 8,5% naar 9,5%. De steden  Enschede (13,,9%) en Arnhem (10,6 %) zitten, net als Nijmegen wat boven dit stedengemiddelde. Leiden (7,8 %) en Maastricht (8 %) wat eronder.

Het totale leegstandscijfer voor het stadscentrum is gestegen van 13% naar 15 %.
In de aangekondigde Visie op transformatie/krimp zal een uitgebreide analyse van de leegstand plaatsvinden en presenteren we een aanpak voor de leegstand.

Gegevens over het aantal hotelovernachtingen in 2014  zijn nog niet beschikbaar. Eind 2013 was het aantal overnachtingen 149.938. De verwachting is dat het aantal overnachtingen in 2014 ten opzichte van 2013 licht zal zijn gestegen. Verblijfstoerisme is nog steeds een groeimarkt. Grote evenementen uit 2014 dragen daaraan bij. Ook initiatieven als de 2-daagse promotie van het Huis voor de Binnenstad zijn er op gericht bezoekers langer (dus met overnachtingen) vast te houden in de stad. Hier staat tegenover dat de eerder aangekondigde komst van grote hotels achterblijft. Zo is  de komst van o.a. hotel Van der Valk (140 kamers) uitgesteld tot 2016 als gevolg van een juridische (bestemming)planprocedure.
Het aantal cruiseschepen dat in 2014 aanmeerde aan de Waalkade bedroeg 480 cruiseschepen en daarmee bezochten 49.490 passagiers de stad (in 2013 waren dat 256 cruiseschepen en 27.000 passagiers).

Indicatoren

Vitale (binnen-)stad en groei toeristische sector

Realisatie 2013

Doelstelling 2014

Realisatie 2014

3.1 Waardering binnenstad Nijmegen

7,4

7,5

nog niet beschikbaar

3.2 Prognose aantal banen in cluster toerisme en recreatie ¹

5.700

5.700 ¹

5.750

3.3 Aantal hotelovernachtingen ²

149.938

149.643

nog niet beschikbaar ²

3.4.1 Leegstand kernwinkelgebied stadscentrum 3

13%

11%

15%

3.4.2 Zuivere leegstand kernwinkelgebied stadscentrum 4

8,7% (afg. 9%)

--

10,6%

¹ Indicator 3.2 Aantal banen in cluster toerisme en recreatie. We baseren onze doelstelling met betrekking tot de werkgelegenheidsontwikkeling op prognoses uit de Provinciale Werkgelegenheidsenquête(PWE) en de Provinciale Economische Verkenningen (PEV). Met terugwerkende kracht worden deze prognosecijfers jaarlijks herzien.  In begroting 2015 prognose bijgesteld naar 5.700. Begroting 2014: 6.332

² Het aantal hotelovernachtingen in 2014 is nog niet bekend. Dit heeft te maken met een andere wijze van heffen van de toeristenbelasting.

³ Indicator 3.4.1 Leegstand kernwinkelgebied stadscentrum. Dit is de totale leegstand in het kernwinkelgebied: het aantal m2’s (winkel-)panden dat leegstaat uitgedrukt in een percentage van de totale voorraad m2’s (winkel-)panden in het kernwinkelgebied.

4 Indicator 3.4.2 Zuivere leegstand kernwinkelgebied stadscentrum. Dit is de zuivere leegstand binnen het kernwinkelgebied : uitsluitend het aantal m2’s detailhandel dat leegstaat uitgedrukt in een percentage van de totale voorraad m2’s detailhandel in het kernwinkelgebied.

Wat hebben we ervoor gedaan?

In het coalitie-akkoord hebben we de binnenstad benoemd als een van de speerpunten. Op basis hiervan hebben we een agenda voor de binnenstad opgesteld. Deze wordt begin 2015 voorgelegd aan de Raad.

In samenwerking met o.m. het Huis voor de Binnenstad hebben we een vervolg gegeven aan de uitvoering van het “Actieplan Economisch Offensief  Binnenstad”: Wifi is in de Marikenstraat uitgerold, het organiserend vermogen is versterkt door o.m. een activiteitenbudget voor ondernemersverenigingen, de werkgroep vastgoed is heringericht, de stadscentrummonitor 2013 is vastgesteld en samen met Stichting Atelier Slak en Makelaardij zijn 5 panden ingevuld met startende ondernemers.Aanpak van leegstand vraagt om inzet van alle partijen in de binnenstad. De Werkgroep Vastgoed -met belanghebbende partijen als de vastgoedeigenaren, financiële wereld instellingen, brouwerijen en het Huis voor de Binnenstad is nieuw leven ingeblazen.We hebben een spreekuur ingericht, waar ondernemers, eigenaren en bewoners in de binnenstad terecht kunnen en gaan actief de stad in om met ondernemers in gesprek  te gaan.

In het coalitie-akkoord hebben we middelen gereserveerd om het vestigingsklimaat in de Bloemerstraat-Smetiusstraat te verbeteren.  We zijn in 2014 in gesprek gegaan met ondernemers, eigenaren en bewoners om kansen te benoemen en komen begin 2015 met een aanpak voor de Bloemerstraat.

We komen dit voorjaar met een visie op de binnenstad, waarin de aanpak van leegstand en het ondersteunen van het transformatieproces in de binnenstad centraal staan. We kijken daarbij ook naar instrumenten die we in 2014 hebben toegepast.  Zo hebben we in 2014 een investeringsregeling voor gevelaanpak inclusief een sfeerbeeldenboek vastgesteld, om eigenaren aan te zetten tot investeren in hun panden.  

Met de Primark  en andere winkels/bedrijven die zich in de loop van 2014 op Plein 1944 vestigden hebben we contacten onderhouden om maatwerk te leveren voor het aantrekken van personeel. Zo heeft Primark Nijmegen door bemiddeling van het UWV/Afdeling Werk en Werkgevers Servicepunt  Rijk van Nijmegen  155 personen een contract aangeboden.

In het voorjaar van 2014 hebben we de nieuwe terrassennota vastgesteld. Insteek van de nota is  dat de verantwoordelijkheid voor een aantrekkelijk terras meer bij de ondernemer is neergelegd.  In de Terrassennota is dan ook uitgegaan van meer algemene regels en is de procedure rond de terrasvergunning voor ondernemers
In de Horecanota “Gastvrij Nijmegen” ligt ons horecabeleid voor het toestaan van nieuwe horeca vast. Aanvullend daarop hebben we in 2013 de beleidslijn lichte horeca vastgesteld, waardoor de komst van kleinschalige horeca-concepten in de randen van het stadscentrum mogelijk werd gemaakt. Dit heeft de afgelopen periode geleid tot het ontstaan van diverse nieuwe horeca-initiatieven. We zijn inmiddels gestart met de voorbereiding van een visie op  transformatie/krimp in de binnenstad. Onderdeel van deze visie is dat ook gekeken wordt naar beleidslijnen voor horeca in het stadscentrum.

We zijn vergevorderd met het analyse-deel voor de Detailhandelsstructuurvisie. In de loop van 2015 wordt de Detailhandelsstructuurvisie opgeleverd. Voor de locatie Vlek 14/Ressen hebben we een bestemmingsplan in voorbereiding om een grootschalige bouwmarkt en aanvullende voorzieningen mogelijk te maken. Het retail-programma voor deze locatie blijft hierin beperkt tot het mogelijk maken van de komst van een grootschalige bouwmarkt. We geven daarmee uitvoering aan het amendement “Tijd voor regie”.

Per 1 december 2013 is de nieuwe Winkeltijdenverordening 2014 in werking getreden. Afgelopen najaar zijn we begonnen met  de evaluatie van de nieuwe verordening : het stadspanel is gevraagd naar ervaringen en wensen en het Huis voor de Binnenstad heeft een enquête onder ondernemers gehouden. In december 2014 zijn de uitkomsten uit het stadspanel en de uitkomsten van de enquête van het Huis voor de Binnenstad gepresenteerd aan bewonersorganisaties en ondernemersverenigingen. De resultaten van deze evaluatie bieden we begin 2015 aan de raad aan.
Over de wenselijke kwaliteitsimpulsen van de markt en modernisering en de Marktverordening  hebben we gesprekken gevoerd met de Marktcommissie. Deze gesprekken vervolgen we de komende periode en vormen de basis voor de nieuwe marktverordening in het 2e kwartaal van 2015 en een gewijzigde marktopstelling in het 3e kwartaal van 2015.

In het voorjaar van 2014 zijn de  speerpunten in het kader van de toeristische herpositionering van het Rijk van Nijmegen vastgesteld, inclusief een investeringsagenda voor de korte en middellange termijn.  
In het kader van het “Actieplan Economisch Offensief Binnenstad” hebben we het definitief ontwerp voor het aanpassen van de (toeristische) voetgangersbewegwijzering in de binnenstad  vastgesteld. Aan de Nationale Bewegwijzeringsdienst hebben we opdracht verleend om de bewegwijzering voor de zomer 2015 te realiseren. Met grote en kleine evenementenorganisatoren hebben we overleg gevoerd om dwarsverbanden aan te brengen. Met als resultaat dat  onder meer “Altijd Nijmegen”-uitingen door de organisatoren van evenementen in de communicatie worden gebruikt (bijv. Vierdaagse, 7Heuvelloop).  Daarnaast verleiden we bezoekers aan evenementen om langer te blijven en vaker terug te komen d.m.v. het aanbieden en vermarkten van verblijfsmogelijkheden.
Het hotelonderzoek wordt in 2015 geactualiseerd. Op basis van resultaten van het onderzoek  beoordelen we dan of de huidige beleidslijn met betrekking tot hotels nog steeds actueel is.

In juni 2014 is het investeringsproject Damwand Waalkade opgeleverd.  Vanaf dat moment waren de beperkingen voor de cruisevaart en de 4 Daagse opgeheven. Dit zien we terug in de cijfers voor de cruisevaart, het aantal cruiseschepen , en daarmee het aantal passagiers, kwam weer op een vergelijkbaar niveau met 2012.
De ontwikkeling van de Lindenberghaven tot historische haven is onderdeel van het project Oostelijke Waalkade, één van de sleutelprojecten waarvoor we € 1.2 miljoen van de provincie hebben ontvangen. We hebben de herinrichting van de Lindenberghaven aanbesteed. Naast herinrichting van de haven is besloten (een groot deel van) de  ‘groene loper’  als onderdeel van de aangrenzende openbare ruimte te ontwikkelen en een lift bij de Veerpoorttrappen te realiseren.

Voldoende en geschikte ruimte voor bedrijvigheid

Wat willen wij bereiken?

Wij zorgen voor goede en voldoende ruimte voor bedrijvigheid in Nijmegen. Dit impliceert eveneens dat de werklocaties goed bereikbaar zijn. De kwalitatieve en kwantitatieve voorraad ruimte voor bedrijvigheid moet voldoende zijn om groei van bedrijvigheid te kunnen ondersteunen. We zien de werkgebieden Heijendaal en Winkelsteeg (Novio Tech Campus) als de locaties voor kennisintensieve en innovatieve bedrijvigheid. We willen zoveel mogelijk bestaand terrein eerst benutten, dan wel herstructureren voordat we overgaan tot de aanleg van nieuw bedrijventerrein. In regionaal verband dragen we bij aan het in balans brengen van vraag naar en aanbod van bedrijventerreinen (Regionaal Programma Bedrijventerreinen).
In 2013 gingen we uit van een licht economisch herstel en een gemiddelde vraagbehoefte van 8.5 ha. Inmiddels blijkt dat de economische crisis langer aanhoudt en dit heeft zijn effect op de uitgifte van bedrijventerreinen. Voor de komende 10 jaar stellen we de jaarlijkse gemiddelde vraagbehoefte bij naar 6 ha per jaar. Voor 2014 verwachten we echter deze gemiddelde jaarlijkse vraag niet te kunnen realiseren als gevolg van de voortgaande economische recessie.
De waardering voor het Nijmeegse vestigingsklimaat wordt bepaald door de fysieke bedrijfsomgeving.  Dan gaat het naast kwaliteit van bedrijvenlocaties ook om aspecten als een goede bereikbaarheid, een adequate infrastructuur en een veilige bedrijfsomgeving. In 2013 is de waardering van ondernemers voor de directe bedrijfsomgeving 7,0. Bij de volgende peiling in 2014 streven we naar een waardering van 7,2.
Het leegstandspercentage kantoren bedroeg in 2012  7,1 %. Inmiddels is de leegstand in Nijmegen toegenomen en zal dit percentage naar verwachting in 2013 stijgen naar 9,2%. We streven er naar het leegstandpercentage in 2014 niet hoger te laten uitkomen dan 9,2%.

Wat hebben we bereikt?

We monitoren vraag en aanbod van voorraad bedrijventerreinen jaarlijks. Het uit de pas lopen van vraag en aanbod is voor ons aanleiding geweest om in 2013 een uitgebreidere vraag- en aanbodanalyse van de markt voor bedrijventerreinen te maken. Dit heeft geresulteerd  in een bijstelling van de gemiddelde jaarlijkse vraagbehoefte naar maximaal 6 ha per jaar en een aanpassing van de fasering van een aantal bedrijventerreinen.
Afgelopen jaar hebben we 1,2 ha bedrijventerrein uitgegeven. Daar staat tegenover dat er, naast de beoogde vestiging van een grote logistieke dienstverlener op de Grift Noord, nog eens belangstelling van verschillende bedrijven is voor ongeveer 10 ha. Doordat  bestemmingsplanprocedures voor o.a. Mercuriuspark wat meer tijd vergen, zijn er nog geen definitieve transacties gesloten. Verschillende bedrijven hebben er op grond van economische motieven voor gekozen om zich in bestaand vastgoed te vestigen (zoals 2dA, stichting Motorcycle Support, Capter, Isatis, Asrock, Dolmans, Cheap Cargo).
We zorgen er permanent voor dat de kwaliteit van onze bedrijvenlocaties op orde blijft. Daarvoor ondersteunden we verschillende bedrijven- en ondernemersverenigingen met een financiële bijdrage uit het Ondernemersfonds voor werklocatie management. Ondernemers  waarderen hun directe fysieke bedrijfsomgeving met een 6,9.
De kantorenmarkt in Nijmegen staat er, wat leegstand betreft, beter  voor dan landelijk (17,5 %), desondanks is de problematiek wel groter geworden. Ondanks onze inspanningen nam de leegstand toe van 13,8% (2013) naar
15,6 %  van de voorraad eind 2014. De toename is voor het grootste deel te wijten aan het (weer) op de markt komen van oude kantoorpanden en de ontwikkeling van het nieuwe werken waarmee door efficiency en flexibiliteit minder vierkante meters zijn benodigd dan voorheen.

Indicatoren

Voldoende en geschikte ruimte voor bedrijvigheid

Realisatie 2013

Doelstelling 2014

Realisatie 2014

4.1 Terstond uitgeefbaar aanbod bedrijventerreinen ¹

33

27

31,8

4.2 Aantal ha geherstructureerd bedrijventerrein ²

15 ha

6-8 ha

--

4.3 Waardering directe bedrijfsomgeving ³

7,0

7,2

6,9 ³

4.4 Vraagbehoefte aantal ha bedrijventerrein 4

0

6

1,2

4.5 Leegstand kantoren 5

13,8%

9,2%

15,6 %

¹ Indicator 4.1 is een weergave van het aantal ha direct uitgeefbaar bedrijventerrein. Dit betekent dat het ontsloten is en dat het bestemmingsplan zover is dat bouwvergunningen kunnen worden verleend. In 2014 is 1,2 ha uitgegeven en in mindering gebracht op 33 ha terstond uitgeefbaar.

² Indicator 4.2 is een weergave van het aantal ha geherstructureerd bedrijventerrein. Zodra de herstructurering van een terrein afgerond is (o.a. bestemmingsplan zover gereed is dat bouwvergunningen verleend kunnen worden) wordt het terstond uitgeefbaar aanbod. Het gemeentelijk beleid is er op gericht eerst in te zetten op herstructurering voordat tot nieuwe planontwikkeling wordt overgegaan. Met deze indicator wordt de voortgang en realisatie op het gebied van herstructurering gevolgd. Voor het stadsbrugtracé van de Oversteek is in totaal 15 ha bruto geherstructureerd, waarvan ongeveer 8  ha netto voor uitgifte beschikbaar is. Doordat het bestemmingsplan voor Mercuriuspark vertraagd is, is er in 2014 nog geen uitgifte op Mercuriuspark gerealiseerd.

³ Het waarderingscijfer voor de directe bedrijfsomgeving voor 2014 is een voorlopig cijfer, de volledige rapportage komt voorjaar 2015 beschikbaar

4 Indicator 4.4 is de vraagbehoefte voor het aantal ha bedrijventerrein (uitgifteverwachting) is gebaseerd op de samenhang tussen de stedelijke banengroei en terreinuitgifte sinds 1996.  Vanuit de verwachte banengroei voor de komende vijf jaar (Provinciaal Economische Verkenning 2013-2018)) wordt de toekomstige vraag naar bedrijventerrein  ingeschat.
In 2014 is 1,2 ha uitgegeven en in mindering gebracht op 33 ha terstond uitgeefbaar.

5 Indicator 4.5 het  aantal m2's kantoren dat leegstaat en onmiddellijk beschikbaar  is voor derden, uitgedrukt in een percentage van de totale voorraad m2's kantoren.
Peildatum: 1 januari van het betreffende jaar
Bron: de Vastgoedrapportage

Wat hebben we ervoor gedaan?

In 2013 hebben we een uitgebreide vraag- en aanbodanalyse van de markt voor bedrijventerreinen opgesteld. Deze notitie “Vraag- aanbodanalyse, een actualisatie van het bedrijventerreinenbeleid” hebben we begin 2014 vastgesteld. Daarmee is de uitgifteverwachting voor de komende jaren bijgesteld naar gemiddeld 6 ha per jaar. Ook is de programmering en fasering van de individuele planexploitaties van onze bedrijventerreinen in de Voortgangsrapportage Grote Projecten bijgesteld (Bijsterhuizen, Winkelsteeg, Mercuriuspark, de Grift).

Elke 2 jaar wordt het Regionaal Programma Bedrijventerreinen op basis van de jaarlijkse voortgangsrapportage(s) aangepast. Het RPB is in 2013 aangepast en  vastgesteld door de stadsregioraad. Door cijfermatige verschillen tussen RPB en IBIS (het provinciale registratiesysteem voor bedrijventerreinen)  heeft de Provincie Gelderland het aangepaste RPB 2013 nog niet kunnen vaststellen. Begin 2015 is het RPB 2013 alsnog door de provincie  vastgesteld. Voor 2015 staat er een herijking van het RPB op de agenda, daarbij zullen de cijfers uit IBIS de leidraad zijn.

Om onze bedrijventerreinen en werklocaties onder de aandacht van marktpartijen te brengen staan de Nijmeegse bedrijfskavels, even als Bijsterhuizen op Gemeentekavel.nl. We hebben diverse promotie en marketingactiviteiten
uitgevoerd, waaronder bijvoorbeeld deelname aan de Provada. Voor onze acquisitie- en accountmanagementactiviteiten maakten we gebruik van ons netwerk in de stad en regio, w.o. NTC BV, kennisinstellingen, lokale en regionale vastgoedpartijen, makelaars, Oost NV en de NFIA (Netherlands Foreign Investment Agency).

We liggen langs belangrijke transportassen als De Waal, de (doortrekking van de) A15 en de Betuweroute. Het transport over deze aders biedt belangrijke kansen voor verdere economische ontwikkeling en nieuwe werkgelegenheid. Daarom zijn we ambassadeur voor het Logistiek Expertise Centrum (LEC) regio Nijmegen. Het LEC heeft als doelstelling om de logistiek in de volle breedte te ontwikkelen als een economische activiteit in de regio Nijmegen. Vanuit de provincie hebben de bestaande drie LEC’s (Rivierenland, Nijmegen en Liemers) in samenwerking met de gemeentelijke overheden een start gemaakt met de vorming van Logistics Valley zodat de regio Zuid Gelderland aantrekkelijker wordt gemaakt voor grote internationale bedrijven. We promoten via het LEC regio Nijmegen en via Logistics Valley de stad Nijmegen als logistieke hotspot.
We hebben gewerkt aan een ambitiedocument voor bedrijventerrein de Grift. In dit ambitiedocument zijn de ambities, hoofdlijnen en aandachtspunten voor de ontwikkeling van het gebied uiteengezet. Het is daarmee een voorloper op de bestemmingsplannen die de ontwikkeling planologisch mogelijk moeten maken.
De voorbereiding van het 1e  bestemmingsplan voor de Grift Noord is versneld opgestart om de beoogde vestiging van een logistieke dienstverlener  in 2017 mogelijk te maken.

We zagen de leegstand in kantoren de afgelopen jaren toenemen ondanks het schrappen van kantoorruimte in de planvoorraad van met name het aantal vierkante meters in de Waalsprong. We passen de duurzaamheidsladder toe. We kijken eerst naar bestaande panden en locaties en zijn zeer terughoudend met nieuwe kantorenlocaties. In overleg met de markt onderzoeken we hierbij ook de mogelijkheden om leegstaande panden te transformeren naar andere functies.  Voorbeelden hiervan zijn Metterswane, het UWV-gebouw en het oude belastingkantoor aan de Stieltjesstraat.

We ondersteunden ook dit jaar verschillende ondernemers- en bedrijvenverenigingen met een financiële bijdrage  voor werklocatie management. Voor het Ondernemersfonds, tranche 2014/2015  zijn 8 project aanvragen voor werklocatie-management ingediend. Daarmee continueren we het investeren in het op orde houden van onze bedrijfsomgeving en daarmee de kwaliteit van ons vestigingsmilieu.

Financiële gegevens

Economie & Toerisme
* € 1.000
Begroting primitief Begroting dynamisch Rekening 2014 Verschil Bdyn - rek

Financiele lasten per product

Werklocaties

1.602

1.247

1.261

-14

Stimulering bedrijvigheid

2.998

2.993

2.759

233

Totaal lasten product

4.600

4.240

4.020

219

Financiele baten per product

Werklocaties

-728

-728

-711

-17

Stimulering bedrijvigheid

-1.637

-1.421

-1.171

-249

Totaal baten product

-2.364

-2.148

-1.882

-266

Totaal Economie & Toerisme

2.236

2.091

2.138

-46

Toelichting financiën

Het programma Economie & Toerisme sluit het jaar 2014 af met een nadelig resultaat van € 0,05 miljoen. Uitgedrukt als percentage van de begroting komt dit neer op een afwijking van 2,2%. Het negatieve resultaat op het programma lichten we hieronder toe.

Toelichting op de lasten en baten
De lasten en baten zijn respectievelijk € 0,2 miljoen (voordeel) en € 0,3 miljoen (nadeel) lager uitgevallen dan begroot. Dit effect is veroorzaakt door niet tot inzet gekomen GSO-middelen met betrekking tot het Actieplan “Versterking Economische Structuur Binnenstad 2012-2015". De in 2014 op zowel lasten- als batenniveau begrote GSO-bijdrage van € 0,4 miljoen is voor circa € 0,15 miljoen gerealiseerd, waardoor het financieel effect € 0,25 miljoen bedraagt op zowel lastenniveau (voordeel) als batenniveau (nadeel). Dit restant zetten we conform het Actieplan in 2015 opnieuw in. Het resterend saldo bestaat ten slotte uit diverse niet-significante en derhalve niet nader toegelichte afwijkingen.

Begrotingswijzigingen van primitief naar dynamisch

1041 Economie & Toerisme

bedragen * € 1.000,-

Besl.nivo

Besl.dat.

agendapnt

Baten

Lasten

Saldo

Primitief

2.364

4.600

2.236

Wijzigingen

BW-01339 Voorjaarsnota TW en invest

Raad

11 jun '14

63/2014

-588

-588

BW-01342 invulling bezuiniging PN 2013 en PN 2014

College

16 dec '14

4.9

-8

-8

BW-01365 Technische wijziging najaarsnota 2014

Raad

03 dec '14

129/2014

-3

-3

BW-01366 Investeringen najaarsnota 2014

Raad

03 dec '14

129/2014

233

233

BW-01367 Meldingen najaarsnota 2014

Raad

03 dec '14

129/2014

-216

6

222

Totaal Wijzigingen

-216

-360

-144

Risico's

Een economische conjuncturele neergang wat leidt tot een afname van de baten als gevolg van negatieve volume effecten.