Programma Ruimte & Cultuurhistorie

Algemeen

Maatschappelijk effect

Met het programma Ruimte & Cultuurhistorie willen we bereiken dat Nijmegen voldoende, passende en veilige huisvesting biedt aan (groepen) bewoners en ondernemers, en dat de stad in ruimtelijk opzicht aantrekkelijk is om te wonen, te werken, te recreëren, te bezoeken en zich te vestigen. Daarbij streven we in het bijzonder naar een evenwichtige ruimtelijke structuur, een krachtige stedelijke identiteit, met name in het centrum, rondom de Waal, in de stedelijke entrees en knopen. We staan voor goede dienstverlening op gebied van vergunningverlening en handhaving. We streven naar een goed samengaan van cultuurhistorische rijkdom en eigentijdse ontwikkeling en geven daarmee een positieve bijdrage aan het woon- en vestigingsklimaat, het toerisme en de identiteit. Wij streven naar vergroting van de cultuurhistorische kennis van de inwoners van Nijmegen en daarmee naar hun betrokkenheid bij de stad en hun onderlinge verbondenheid. In samenspraak en op advies van de auditcommissie van de Raad  zijn de indicatoren bij de verschillende doelstellingen aangepast.

Stimuleren van de ruimtelijke ontwikkeling

Wat willen we bereiken?

We stimuleren een duurzame ruimtelijke ontwikkeling waarin de programmatische doelen uit het coalitieakkoord optimaal tot hun recht komen:  een duurzame bereikbaarheid, een ongedeelde stad, realisatie van het woningbouwprogramma, versterken van de groene en blauwe allure, realisatie van Waalfront, Waalsprong, de Dijkteruglegging, een fraaie spoorzone, duurzame groei van economische bedrijvigheid en voldoende voorzieningen voor sport, cultuur, welzijn en zorg.
We bieden individuele bewoners en ondernemers op een rechtvaardige manier de ruimte die ze nodig hebben met in achtneming van het beleid en de ambities die in het algemeen belang zijn geformuleerd in het coalitieakkoord.  In onze bestemmingsplanprocedures worden in een zorgvuldig proces alle belangen afgewogen en onze bestemmingsplannen zijn van een hoge juridische kwaliteit. Daarmee worden onnodige vertraging van gebiedsontwikkeling en onnodige procedurele kosten voorkomen.
In combinatie met adequate handhaving zorgen we ervoor dat de ontwikkelingen het ruimtelijk evenwicht in de stad niet verstoren.  De  Structuurvisie hanteren we daarbij als de ruimtelijke agenda op stedelijk niveau.
Omdat de ontwikkelingen in Waalfront en Waalsprong vertragen zoeken we naar mogelijkheden om tijdelijke initiatieven (“placemaking”) in leegstaande gebouwen en open ruimtes te faciliteren en zo toch ontwikkeling te stimuleren.

Wat hebben we bereikt?

De wettelijk vereiste actualisatiecyclus van bestemmingsplannen is voortgezet. Daarnaast zijn diverse bestemmingsplannen en projectbesluiten, groot en klein, vastgesteld waarmee diverse ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk zijn gemaakt.
De handhaving van bestemmingsplannen gebeurt structureel, systematisch en planmatig. Waarnemingen, controles, dwangsombeschikkingen en deelname aan multidisciplinaire projecten passen binnen het opgestelde jaarprogramma.

Toelichting op de indicatoren.
Het percentage van het aantal beroepschriften ten opzichte van het aantal zienswijzen tegen vastgestelde postzegelplannen en actualisatieplannen is 12% respectievelijk 0%.

Het percentage voor de postzegelplannen is hoger dan geraamd (12% t.o.v. 5% als doelstelling). Dit is minder opmerkelijk dan het wellicht op het eerste gezicht lijkt: er zijn diverse postzegelbestemmingsplannen gemaakt met een behoorlijke impact op de omgeving (bijvoorbeeld het plan voor de windtubines in de Waalsprong en het plan voor de Skaevehuse in de bestaande stad). Dergelijke plannen leiden meestal tot meerdere beroepschriften.

Het percentage voor de actualisatieplannen is lager dan geraamd. Dit percentage geeft echter een vertekend beeld, aangezien er in 2014 één actualisatieplan is vastgesteld waartegen geen beroepen zijn ingesteld. Het feit dat er minder actualisatieplannen zijn vastgesteld dan verwacht, hangt samen met het gegeven dat de personele capaciteit in 2014 lager lag dan in 2013 en doordat de personele capaciteit voor de actualisatieplannen deels is ingezet op de grote postzegelbestemmingsplannen (zoals Mercuriuspark en het Waalfront). Bovendien zijn er in 2013 juist veel grote actualisatieplannen vastgesteld. Wel is in 2014 gewerkt aan de voorbereiding van de plannen Nijmegen Midden, Nijmegen Oud West en Nijmegen Prins Mauritssingel. Deze plannen worden binnenkort verder in procedure gebracht.

Bij de postzegelplannen zijn in 17 gevallen zienswijzen ingediend waarvan in 4 gevallen tevens beroep. In totaal leverde dat 138 zienswijzen en 16 beroepen op.

Tegen het actualisatieplan zijn 4 zienswijzen ingediend. Er is geen beroep ingesteld.

Het percentage van het Nijmeegs grondoppervlak dat gedekt is door bestemmingsplannen die niet ouder zijn dan 10 jaar is conform raming.

Indicatoren

Stimuleren van de ruimtelijke ontwikkeling

Realisatie 2013

Doelstelling 2014

Realisatie 2014

1.1 Percentage van het aantal beroepschriften ten opzichte van het aantal zienswijzen tegen vastgestelde postzegelplannen

4

5

12

1.2 Idem m.b.t. actualisatieplannen

13

10

0

1.3 Het percentage van het Nijmeegse grondoppervlak dat gedekt is door bestemmingsplannen die niet ouder zijn dan 10 jaar in de bestaande stad (Nijmegen Zuid)

100

100

100

1.4 Idem voor Nijmegen Noord

80

80

80

Wat hebben we ervoor gedaan?

De actualisatie van de structuurvisie is afgerond en in het najaar van 2013 vastgesteld. De structuurvisie vormt de ruimtelijke agenda op stedelijk niveau.

Er zijn 7 ambitiedocumenten opgesteld. In de Waalsprong voor De Grift en in de bestaande stad voor de Prins Clausschool in de Weezenhof, voor het winkelcentrum in de Weezenhof, voor de Aldi aan de Molenweg, voor het Talisgebouw in de Wezenlaan, voor het Albertinum en voor schoolgebouw De Buut. Tevens zijn er 4 nieuwe ambitiedocumenten in voorbereiding. Voor het gebouw Metterswane, voor De Octaaf, voor het Belastingkantoor en voor de Vondelstraat.

Andere planologische resultaten zijn bijvoorbeeld Haalbaarheid Pathe Wedren, Analyse aankoop Spoorkuil Bottendaal, Locatie onderzoek Skaeve Huse Noord, Plan van aanpak Hof van Holland, Broodkorf, Woenderskamp, Planvorming Ooijse Dijk Sluispad, Planvorming Kinderdorp Neerbosch,
Bijdrage Vrijheidsmuseum, Mirt Onderzoek Stadsregio Arnhem Nijmegen, Bijdrage provincie omgevingsagenda, Strategisch RO overleg Arnhem, Nijmegen, Apeldoorn, Ede-Wageningen, locatieonderzoek voor de Eyup Sultan Moskee en de binnenstedelijke bioscoop, en TAB.

In totaal zijn in 2014 27 bestemmingsplannen en projectbesluiten, groot en klein, vastgesteld waarmee diverse ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk zijn gemaakt. Een onverminderd hoog aantal, waarbij het resultaat van 2013 zelfs nog is overtroffen (25).

Voor de afwikkeling van planschadeclaims is deskundigenadvies ingewonnen. Daar waar claims terecht bleken, zijn financiële vergoedingen toegekend. Er zijn in 2014 15 planschadeclaims in behandeling genomen.

Er zijn 21 verzoeken om handhaving binnengekomen en 57 controlebezoeken verricht. Dit heeft geresulteerd in 29 vooraanschrijvingen, 12 bestuursaanschrijvingen, en 1 invordering.

Kwaliteit openbare ruimte

Wat willen wij bereiken?

Wij bevorderen en bewaken een hoogwaardige en duurzame ruimtelijke kwaliteit, en een op de locatie toegesneden situering en beeldkwaliteit van de bebouwing.
Ruimtelijke kwaliteit is nauwelijks te objectiveren, maar we zien de beleving van de stad door de inwoners, ondernemers en toeristen als maatstaf. Deze blijkt uit de Stads- en Wijkmonitor. We houden tenminste de positieve waardering vast: 86% vindt Nijmegen een mooie stad. We vergroten de transparantie en openbaarheid van de beeldkwaliteits-toetsing voor de burger.
We zoeken in nauwe afstemming met de betrokken programma’s continu naar een optimale stedebouwkundige en planologische inpassing  in de actuele en nieuwe ruimtelijke ontwikkelingsplannen en in de bestemmingsplannen. In de huidige periode van financiële krapte en verhoogde risico’s vinden heroverwegingen plaats met betrekking tot ruimtelijke plannen zoals deelgebieden uit de Waalsprong als Citadel, Vossenpels, Hoge Bongerd, en deelgebieden Waalfront.  Juist dan is het van groot belang om de meest optimale oplossingen te vinden om binnen de krappere financiële kaders de kwaliteitsambities zoveel mogelijk te behouden.
We zorgen hierbij voor nauwe afstemming tussen de programma’s Groen & Water, Sport, Openbare Ruimte, Mobiliteit & Economie en Toerisme.

Wat hebben we bereikt?

De Stads- en Wijkmonitor die de meting doet voor de Indicatoren 2.1 t/m 2.3 wordt  in 2015 pas weer uitgevoerd en  komt  dit najaar beschikbaar. Realisatie 2014 is dus op dit moment  niet aan te geven.

Indicatoren

Kwaliteit openbare ruimte

Realisatie 2013

Doelstelling 2014

Realisatie 2014

2.1 Percentage bewoners dat Nijmegen een mooie stad vindt

87

87

Nieuwe meting najaar 2015

2.2 Percentage bewoners dat Nijmegen een prettige stad om in te wonen vindt

91

97

idem

2.3 Waardering bewoners voor Nijmegen als woon- en leefgemeente (gemiddelde rapportcijfer)

7,6

7,5

idem

2.4 Waardering van ondernemers voor bedrijfsomgeving (gemiddeld rapportcijfer)

Nieuwe meting in 2014

7,1

2.5 Positie in de ranglijst steden voor wat betreft het toeristisch imago

Nieuwe meting in 2014

4

(1)

(1) In 2014 heeft Nijmegen (Economische Zaken) niet meegedaan aan het toeristisch imago onderzoek van LAgroup.
In plaats daarvan zou het volgende gemeld kunnen worden:
In 2014 staan we op plaats 5 in de ranglijst van de van beste binnenlandse stedentrips met een score van 8,34 (bron: Zoover). Het gaat hier om een ranglijst voor alle steden. (bij het toeristisch imago onderzoek van LAgroup scoorde Nijmegen 4e van de 18 deelnemende steden).

Wat hebben we ervoor gedaan?

Na de vaststelling in 2013 van de Kadernota Beeldkwaliteit hebben we gewerkt aan de Uitwerkingsnota Beeldkwaliteit die het concrete kader vormt voor de uitvoering van het vastgestelde beleid. Het is tegelijkertijd een actualisatie van de vorige Uitwerkingsnota uit 2004 en vormt een actueel, informatief en inspirerend document voor ontwerpers/initiatiefnemers. Het is een transparant en duidelijk kader voor de welstands beoordeling van bouwplannen door de Commissie Beeldkwaliteit en de Ruimtelijke KwaliteitsTeams (RKT’s). We hebben meegewerkt aan de Kadernota Reclamebeleid.
We hebben de Commissie Beeldkwaliteit ondersteund in 26 vergaderingen, waarin  er 410 unieke dossiers zijn behandeld  waarbij 567 adviezen behoren. Er zijn 211 positieve adviezen die in 1 keer zijn gegeven. In ca.60% van de gevallen wordt direct positief geadviseerd bij de eerste behandeling. Na 1 of meer behandelingen is dit percentage 94%. De begeleiding en advisering door de Cie. Beeldkwaliteit en de RKT’s leidt tot een kwalitatieve verbetering van de oorspronkelijke ideeen en wordt in het algemeen door de initiatiefnemers gewaardeerd. We ondersteunden de commissie en de RKT’s met stedebouwkundige expertise vanuit de Nijmeegse context en grote kennis van de stad.    
We hebben beeldkwaliteitsplannen en ambitiedocumenten gemaakt voor diverse ontwikkelingen en initiatieven. Er is een aantal ruimtelijke visies gemaakt  en studies voor verdere uitwerking van deelgebieden in de Waalsprong op basis van de strategisch ruimtelijke Ontwikkelingsvisie Waalsprong.  In het proces is hiervoor uitvoerig samengewerkt met de diverse stakeholders, bewoners, woningcorporaties, architecten en projectontwikkelaars. Participatie was hierbij een belangrijk onderdeel. Naast verdere begeleiding bij de uitvoering van lopende (bouw)plannen in Laauwik en Vossenpels , diverse ontwikkelingen en verkenningen in de knoop Ressen, (Cinemec, Hornbach) en infrastructurele plannen, is onder andere  gewerkt  aan De Stelt en De Grote Boel  als nieuwe woongebieden. Ook werden hiervoor de ruimtelijke bijdragen aan  de bestemmingsplannen geleverd. We  hebben de realisatie verder  begeleid van de Dijkteruglegging, de ideevorming rond het eiland Veur Lent en de bruggen hiernaartoe. En we werkten actief mee aan de begeleiding van de realisatie van de Handelskade en de verdere planvorming van de eerste fase Brugkwartier  (Waalfront).  We hebben verder meegewerkt aan de uitwerking van de invulling van het Mercuriuspark, de verkenning van de mogelijkheid museum WOII in het Vasim te realiseren. Daarnaast is en worden  de mogelijkheden onderzocht gebouwen en gebieden Tijdelijk Anders te Bestemmen (TAB). We werkten mee aan diverse locatiekeuze onderzoeken voor allerlei initiatieven en functies, zoals bioscopen, hotels, studentenhuisvesting.  We hebben stedebouwkundige-,inrichtings- en bouwplannen gemaakt en begeleid voor herstructureringslocaties, schoollocaties en andere initiatieven. Voor de Oostelijke Waalkade en het Valkhofpark met de Donjon zijn we de deskundige sparringpartner van de externe partijen.  Ditzelfde geldt voor de ontwikkelingen in het Stationsgebied en de Spoorzone. De verbetering van de stadsentree bij het  knooppunt  Neerbosch hebben we in ruimtelijke zin begeleid in het aanbestedingstraject en in de uitvoering. Dit geldt ook voor de knoop (station) Goffert. We hebben vorm gegeven aan de ruimtelijke inpassing van infrastructurele projecten, waaronder de snelfietsroutes en herstructurering van straten en wegen. Dit alles in nauwe samenwerking met de programma’s Mobiliteit, Openbare Ruimte, Groen en Water, Economie en Toerisme.
We hebben de ruimtelijke- en stedebouwkundige adviezen gegeven ten behoeve van de bouwaanvragen/vergunningverlening door de ODRN en de (actualisatie van) bestemmingsplannen.
In participatietrajecten hebben we de ideeen van bewoners en ondernemers begeleid en gefaciliteerd.
We hebben het ArchitectuurCentrum Nijmegen (ACN) ondersteund (o.a. programmaraad en subsidie) bij zijn activiteiten.  
We hebben meegewerkt aan het verder implementeren en concreet maken van duurzame stedebouw in de ontwikkelingen en projecten.

Goed en veilig bouwen

Wat willen wij bereiken?

Wij zorgen ervoor dat de ruimtelijke, bouw- en milieutechnische kwaliteit en de veiligheid van woon- en werkpanden voldoen aan de wettelijke eisen en voorschriften.
Het traject van vergunningverlening organiseren we zo efficiënt en klantvriendelijk mogelijk. De invoering van de Wet algemene bepalingen omgevingsvergunning (Wabo) heeft hier fors aan bijgedragen. We bieden aanvragers meer mogelijkheden tot (voor)overleg. Van de aanvrager verwachten we dat de plannen conform het bestemmingsplan en de verleende vergunningen worden uitgevoerd. Met toezicht en handhaving zien we daar op toe. De beschikbare handhavingscapaciteit zal programmaoverstijgend ingezet worden: de risicoanalyse is hierin leidend. In het kader van de bezuinigingen zal in het integrale handhavingsprogramma scherper geprioriteerd worden op basis van een integrale risicoanalyse hetgeen betekent dat wij in de praktijk bij een aantal branches minder structurele inspecties uitvoeren en alleen handhavend optreden bij klachten. In het uitvoeringsprogramma integrale handhaving wordt een prioriteitenvolgorde van branches weergegeven.
De gevolgen van de tweede ronde bezuinigingen (Perspectiefnota 2013) op het terrein van de handhaving, toezicht en inspectie verwerken we in het handhavingsprogramma over 2014. In dit door ons nog vast te stellen handhavingsprogramma worden de taken en prioriteiten op het gebied van handhaving, toezicht en inspectie over 2014 vastgesteld en geven wij inzicht in de daaruit voortvloeiende besparingen.
De voormalige afdeling Omgevingskwaliteit is per 1 april 2013 opgegaan in de nieuwe Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) en verzorgt o.a. de vergunningverlening- en handhavingstaken voor dit programma. De ODRN werkt hierbij nauw samen met andere afdelingen binnen de gemeente en met andere handhavingspartners om een goed naleefgedrag te bewerkstelligen.
Met de oprichting van de ODRN zal door het efficiënter werken ook een gedeeltelijke bezuiniging worden gerealiseerd.

Wat hebben we bereikt?

Het handhavingskader is opgesteld en dient nog vastgesteld te worden. Aan de beoogde bezuinigingen wordt nog gewerkt en kunnen pas gerealiseerd worden bij vaststelling van het nieuwe handhavingskader. Het bestaande handhavingskader van de voorgaande jaren is door de ODRN uitgevoerd.

De werkprocessen van zowel de ODRN als van de adviserende partners van de gemeente zijn het afgelopen jaar in projectvorm tegen het licht gehouden om efficiënter met mensen en middelen om te gaan.

Toelichting op de indicatoren.
Het aantal klachten, het percentage van de klachten leidende tot concrete handhaving zijn (nagenoeg) conform raming. Het aantal handhavingsacties leidende tot maatregelen is hoger dan geraamd. Met het aanpassen van het handhavingskader (naar minder en ander toezicht) kan in de komende jaren weer zorgen van een toename van het aantal klachten en handhavingsacties.

Indicatoren

Goed en veilig bouwen

Realisatie 2013

Doelstelling 2014

Realisatie 2014

3.1 Aantal klachten

92

70

65

3.2 Percentage van de klachten leidende tot concrete handhaving (waaronder controles)  

100

70

95

3.3 Het aantal autonome handhavingsacties (waaronder controles)

2277

1900

2021

3.4 Het aantal handhavingsacties (waaronder controles) leidende tot maatregelen zoals

190

255

3.5 Percentage gegronde bezwaarschriften

11,5

10

n.n.b.

Wat hebben we ervoor gedaan?

In 2014 is ook een toename van het aantal aanvragen voor Omgevingsvergunning (activiteit Bouwen) geconstateerd. Er is een toename van 27% ten opzichte van het voorgaande jaar.

Cultuurhistorische waarden

Wat willen wij bereiken?

We willen de specifieke Nijmeegse identiteit en eigenheid behouden, versterken en zorgvuldig beheren en vooral: nog meer zichtbaar maken. Waar mogelijk zetten we cultuurhistorie in als inspiratiebron  in de ruimtelijke ontwikkelingsprojecten. We behouden en beschermen het cultuurhistorisch erfgoed van de stad voor de huidige en toekomstige generaties. We vergroten de kennis over en de actieve waardering voor de rijke cultuurhistorie van Nijmegen, zowel bij de eigen burgers als bij (potentiële) bezoekers van buiten.  We willen ook in het cultuurhistoriebeleid duurzaamheid concreet invullen, bijvoorbeeld door herbestemming en hergebruik van historische panden te stimuleren en creatieve manieren te vinden om energiebesparing te combineren met behoud van de cultuurhistorische waarde.
In het kader van de bezuinigingen willen we het Archeologisch Bedrijf volledig rendabel laten draaien en tegelijkertijd  het bureau en de daarin aanwezige kennis voor Nijmegen te behouden. We zullen ook al zoveel mogelijk voorsorteren op de situatie dat er na 2014 geen ISV middelen meer beschikbaar zijn door de mogelijkheden voor (mede)financiering op de langere termijn te onderzoeken.We zorgen voor nauwe afstemming met de programma’s de programma’s Economie & Toerisme, Citymarketing, Cultuur, Energie & Klimaat, Openbare Ruimte, Wijken en Grondbeleid.

Wat hebben we bereikt?

Voor het archeologisch bedrijf  was 2014 een goed jaar.  In wetenschappelijk opzicht was het een vruchtbaar jaar, hetgeen tot uitdrukking komt in de 20 briefrapporten en 7 (soms erg) grote rapporten die dit jaar zijn afgeleverd. De nadruk van de werkzaamheden lag in 2014 op de rapportages van het onderzoek in het gebied van de Dijkteruglegging en de afronding van de rapportages over de onderzoeken aan de Rijn- en Lekstraat en op de Hessenberg. Deze onderzoeken hebben onze kennis over de oudste geschiedenis van onze stad en over haar ontwikkeling in de Middeleeuwen zeer versterkt en zijn in de wetenschappelijke wereld goed ontvangen.

Ook in 2014 trok het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis weer meer bezoekers: ruim 26.000. Dankzij het Huis, dankzij de publieksopgraving in het Waalfront, maar zeker ook dankzij de 24 uur van de Nijmeegse Geschiedenis en Open Monumentendag is de geschiedenis van Nijmegen in 2014 weer nadrukkelijk onder de aandacht gebracht van burgers en bezoekers. Ons cultuurhistorisch erfgoed levert daarmee een belangrijke  bijdrage aan de aantrekkelijkheid van onze stad als woon- en verblijfplaats.

Op het gebied van beleid is in 2014 het facetbestemmingsplan archeologie door de raad vastgesteld. Daarnaast is verder gewerkt aan de aandachtslijst, die met grote inbreng vanuit de stad tot stand komt. We hebben wederom bijgedragen aan bestemmingsplannen, waarmee ons cultuurhistorisch erfgoed een belangrijke rol heeft en houdt in de ruimtelijke ontwikkelingen in onze stad. De inzet van onze kennis en expertise ten behoeve van de eigenaren van monumenten en ontwikkelaars levert een belangrijke bijdrage aan  het behoud van ons gebouwde historisch erfgoed en de inpassing ervan in nieuwe ontwikkelingen, zodat het waardevolle uit het verleden een bijdrage kan blijven leveren aan onze toekomst.

Toelichting op de indicatoren.
2014 is het laatste jaar waarin restauratiesubsidies ter beschikking worden gesteld. Drie aanvragen hebben tot een beschikking geleid,  ten bedrage van in totaal bijna € 90.000.  Het aantal archeologische onderzoeken hang direct samen met de bouwactiviteiten en is mede afhankelijk van de vraag uit de markt. Aangezien de bouwsector bij uitstek is getroffen door de economische crisis is het aantal door de gemeente uitgevoerde onderzoeken lager dan hetgeen oorspronkelijk was geraamd.  Vanwege het inmiddels ingevoerde beleid om terughoudend om te gaan met het aanwijzen van nieuwe gemeentelijke monumenten en de beperkte ambtelijke capaciteit zijn in 2014 geen nieuwe gemeentelijke monumenten aangewezen.

Indicatoren

Cultuurhistorische waarden

Realisatie 2013

Doelstelling 2014

Realisatie 2014

4.1 Aantal panden restauratie- en onderhoudssubsidie

2

4

3

4.2 Aantal archeologische, architectuur- en bouwhistorieonderzoek

42

80

27

4.3 Aantal visualisaties

2

2

2

4.4 Aantal procedures bescherming gemeentelijke monumenten en stadsbeelden

0

20

0

Wat hebben we ervoor gedaan?

Beleid.
In 2014 is door de Raad het Facetbestemmingsplan Archeologie definitief vastgesteld. Daarmee is het archeologiebeleid voor het gehele grondgebied van de gemeente gelijkgetrokken en geactualiseerd.  De concept-aandachtslijst  is in 2014 ter inzage gegeven en heeft veel reacties opgeleverd Deze zijn verwerkt in  een zienswijzennota en de lijst zal begin 2015 ter vaststelling aan de Raad worden voorgelegd. Ook in 2014 hebben we ambtelijke ondersteuning geboden aan de nieuwe Stichting Valkhofkwartier, die de verschillende partijen rond het Valkhof verenigt, en zijn we nauw betrokken bij de restauratie van de Stevenskerk. De Stevenskerk heeft vanuit het programma, zoals eerder door de Raad was besloten, een bijdrage gekregen van  100.000, o.a. voor de realisering van een nieuw tochtportaal.

Verleden verbeeld.
Het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis heeft in 2014 opnieuw een record aantal bezoekers getrokken. Meer dan 26.000 bezoekers zagen o.a. mooie tentoonstellingen over het bombardement op Nijmegen in 1944 en 25 jaar Nijmeegse stadsarcheologie, maar daarnaast waren er tal van (lunch-)lezingen en veel activiteiten voor kinderen en scholieren. Ook in de komende bestuursperiode zal het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis blijven bestaan. We zijn in overleg met externe partijen om de financiering  van het programma rond te krijgen; de bijdrage van de gemeente zal in de komende bestuursperiode vooral bestaan uit het gebouw zelf en ambtelijke inzet.
Verleden Verbeeld kende ook in andere opzichten een succesvol 2014. De grote aandachttrekker was de publieksopgraving bij de Honig-fabriek. Er was veel aandacht van pers en publiek, en bezoekers hebben op deze unieke manier kennis kunnen maken met het rijke archeologische verleden van onze stad. Daarnaast hebben we in 2014 het Karel de Grote-jaar gevierd; ook dat was een activiteit die breed in de stad gedragen werd, waar vele organisaties aan hebben bijgedragen en een activiteit die op veel publiciteit heeft mogen rekenen. Vanuit het programma is  o.a. bijgedragen aan de organisatie en aan de tentoonstelling over historische documenten met betrekking tot de grote keizer die in de Stratemakerstoren is gehouden. In het kader van het project Francia Media is een nieuw standaardwerk verschenen over de geschiedenis van het Valkhof: een prachtig boek, waaraan door de gemeente in grote mate is bijgedragen, en waarin vanuit verschillende disciplines de geschiedenis voor een groot publiek toegankelijk wordt gemaakt. Ook in het kader van dit project hebben we bijgedragen aan een grote tentoonstelling over Francia Media in het Belgische Ename, die in 2014 door de Europese voorzitter Herman van Rompuy werd geopend. Ten slotte hebben we wederom de organisatie van de 24 uur van de Nijmeegse geschiedenis en de 26e Open Monumentendag gefaciliteerd; beide evenementen waren met respectievelijk bijna 4.000 en 10.000 bezoekers weer een succes.  Ook in de komende bestuursperiode zal Verleden Verbeeld, zij het op bescheidener schaal dan in de afgelopen jaren, worden voortgezet.

Op Plein 1944 is het beeld van de gevallen soldaat teruggekeerd. De bronzen uitvoering vormt, samen met de verloren toren in de fietsenkelder, een tastbare herinnering aan de woelige geschiedenis van de plek. Op de Broerdijk is, gesteund en begeleid door de gemeente, op initiatief van de buurtbewoners een prachtig monument verrezen ter herinnering aan het Romeinse aquaduct dat daar ooit  liep: een prima voorbeeld van succesvolle samenwerking tussen bewoners en overheid.

Archeologie.
Het archeologisch bedrijf heeft het in 2014 druk gehad. Naast de publieksopgraving is o.a. een groot onderzoek uitgevoerd op het terrein van het voormalige verpleeghuis Margriet.  In 2014 zijn 27 onderzoeken uitgewerkt, resulterend in 20 briefrapporten en 7 rapporten. Ook dit jaar is met name in de regionale pers met grote regelmaat aandacht besteed aan de resultaten van het archeologisch onderzoek. De samenwerking met de regiogemeenten is in 2014 voortgezet; met steun  van de provincie zal Nijmegen ook in de periode 2014-2016 door middel van een regioarcheoloog de omliggende gemeenten bijstaan bij de afhandeling van vergunningen en de ontwikkeling van archeologiebeleid, om zo de samenwerking  en eenheid van beleid in de regio te bevorderen.

Monumenten
Geheel in lijn  met de bezuinigingsdoelstelling om terughoudend om te gaan met de aanwijzing van nieuwe gemeentelijke monumenten zijn in 2014 geen nieuwe monumenten aangewezen. Veel capaciteit  is besteed aan het verder complementeren en verwerken van de aandachtslijst. Daarnaast is onze inzet zoals altijd van belang gebleven bij de doorlopende planontwikkeling voor o.a. de Donjon, de Bastei en de Waalkade en spelen we onze rol als deskundig adviseur voor de eigenaren van monumenten bij hun plannen voor verbouwingen of ontwikkelingen.

Borging publiek geheugen

Wat willen wij bereiken?

Wij streven er naar dat de inwoners de mogelijkheid hebben om de overheid te controleren en om juridisch bewijs te vinden, dat rechtmatige besluitvorming controleerbaar plaatsvindt, dat evenwichtige beleidsontwikkeling plaatsvindt in historisch perspectief en dat historisch onderzoek verricht kan worden.
Wij willen samen met anderen de kennis van de lokale geschiedenis vergroten. Wij streven er naar dat onze bronnen door een breed publiek zoveel mogelijk gebruikt worden, waarbij speciale aandacht uitgaat naar de doelgroep scholieren.
Wij streven naar vergroting van het aantal digitale bezoekers en de interactie met de klant via internet door een verdere verbetering van de digitale bereikbaarheid en toegankelijkheid van onze bronnen.
We doen dit in nauwe afstemming met de programma’s Citymarketing en Externe betrekkingen, Economie en Toerisme en Onderwijs.

Wat hebben we bereikt?

Wij hebben samen met anderen de kennis van de lokale en regionale geschiedenis vergroot. Onze bronnen zijn door een breed publiek veelvuldig gebruikt. Door een versterking van het historisch besef zijn de betrokkenheid van de inwoners bij hun stad en streek, de sociale cohesie en de identiteit van stad en streek vergroot.
Wij hebben inwoners de mogelijkheid geboden om de overheid te controleren en om juridisch bewijs te vinden, om rechtmatige besluitvorming controleerbaar te laten plaatsvinden, om evenwichtige beleidsontwikkeling in historisch perspectief te laten plaatsvinden en om historisch onderzoek te verrichten.
Wij hebben zorg gedragen voor het inspecteren, acquireren, beheren en beschikbaar stellen van archieven, collecties en andere informatiebronnen om de toegankelijkheid van het publiek geheugen te borgen. Deze taken hebben wij niet alleen uitgevoerd voor de gemeente Nijmegen, maar ook voor gemeenten in de regio waarmee een dienstverleningsovereenkomst is aangegaan en voor gemeenschappelijke regelingen waarvan Nijmegen de centrumgemeente is.

Indicatoren

Borging publiek geheugen

Realisatie 2013

Doelstelling 2014

Realisatie 2014

5.1 Aantal bezoeken aan het RAN (Regionaal Archief Nijmegen)

6.320

5.500

6.250

5.2 Aantal bezoeken aan de website van het RAN

195.000

180.000

200.000

5.3 Percentage van de Nijmeegse scholen dat het RAN bezoekt

65%

70%

70%

Wat hebben we ervoor gedaan?

In onze archiefbewaarplaats zijn ongeveer 14.500 meter archieven en collecties opgenomen, waarvan ongeveer 2.800 meter van gemeenten in de regio. De oudste archieven stammen uit de 12e eeuw, archieven en collecties zijn afkomstig van zowel overheden als van particulieren en particuliere organisaties en variëren wat vorm betreft van perkament tot digitaal.
In 2014 hebben wij 650 meter archief toegankelijk gemaakt. Wij zijn verantwoordelijk voor het duurzaam beheer en de ontsluiting van de fysieke (papieren) archieven en collecties. Er is momenteel nog een werkvoorraad van naar schatting 4.800 meter, zowel op het gebied van oud archief als op het gebied van semistatisch archief, zowel voor de gemeente Nijmegen als voor een aantal regiogemeenten.

Wij hebben in 2014 230 nieuwe particuliere archieven en collecties en aanvullingen op reeds in beheer zijnde archieven en collecties in het Regionaal Archief opgenomen.

Onze studiezaal is in 2014 6.250 maal bezocht door genealogen en historisch onderzoekers die daar onze archiefbronnen hebben bestudeerd. Wij hebben hen daar zoveel mogelijk wegwijs gemaakt in onze bronnen.

In samenwerking met andere instellingen hebben wij onze bronnen op een aantrekkelijke en laagdrempelige wijze gepresenteerd voor speciale doelgroepen, met name het onderwijs. Wij hebben in 2014 ongeveer 1.350 scholieren en ruim 500 studenten van het ROC, de Radboud Universiteit en de Hogeschool Arnhem-Nijmegen in ons Regionaal Archief mogen ontvangen, waar zij kennis hebben genomen van ons bronnenmateriaal. Ook hebben wij het gebruik van onze bronnen via de sociale media bevorderd.

Wij hebben onze bronnen beschikbaar gesteld voor ongeveer 50 manifestaties, evenementen en tentoonstellingen op cultuurhistorisch gebied die in de stad zijn georganiseerd, waaronder de “24 uur Nijmeegse Geschiedenis”, de Open Monumentendag en tentoonstellingen in het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis en Museum Het Valkhof. Op deze manier konden wij onze bronnen op een laagdrempelige wijze onder de aandacht brengen van een groot publiek, waardoor de naamsbekendheid van het Regionaal Archief werd vergroot. Daarnaast hebben wij onze bronnen beschikbaar gesteld voor ongeveer 40 publicaties, waaronder veel krantenartikelen.

Onze belangrijkste partners in de stad waarmee wij hebben samengewerkt waren verwante organisaties in het culturele en cultuurhistorische erfgoedveld (zoals de Vereniging Numaga, het Cultuurhistorisch Platform Rijk van Nijmegen en Nijmegen Blijft in Beeld), de Radboud Universiteit, het Huis van de Nijmeegse Geschiedenis, Museum Het Valkhof en de Openbare Bibliotheek. Aan de samenwerking met de Openbare Bibliotheek werd extra gestalte gegeven door het realiseren van de doorbraak van een muur tussen beide locaties.

De “digitale studiezaal” heeft ook in 2014 weer meer vorm gekregen. In de “digitale studiezaal” kan de bezoeker in één keer zoeken naar foto’s, films, boeken, krantenartikelen of indexen met gegevens over personen. Door een verdere verbetering  van de digitale bereikbaarheid en digitale toegankelijkheid konden onze archieven en collecties nog vaker worden geraadpleegd via de website en/of in de fysieke studiezaal. In 2014 vonden circa 200.000 bezoeken aan onze website plaats.

Wij hebben ons verder voorbereid op de implementatie van een E-depot, dat noodzakelijk is om duurzame digitale opslag en raadpleegbaarheid van documenten veilig te stellen. Daarbij streven wij er naar om zoveel mogelijk aan te sluiten op de landelijke ontwikkelingen.
Het zwaartepunt van de archiefinspecties is de laatste jaren verlegd naar het toetsen van de digitale (archief)beheersomgeving. De archiefinspectie voerde voor de gemeente Nijmegen, voor 7  gemeenten in de regio en voor 6 gemeenschappelijke regelingen 29 KPI-audits uit (Kritische Prestatie Indicatoren), hield 72 (monitor)inspectiebezoeken en verrichtte 25 kaderstellingen en afhandelingen van verplichte meldingen. De kaderstellingen waren vooral gericht op digitaal werken en digitaal archiveren en de gevolgen van organisatieveranderingen op het informatiebeheer.

Financiële gegevens

Ruimte & Cultuurhistorie
* € 1.000
Begroting primitief Begroting dynamisch Rekening 2014 Verschil Bdyn - rek

Financiele lasten per product

Planologie&Ruimtelijke ordering

1.654

1.642

1.252

390

Ruimtelijke inrichting en vormgeving

331

331

193

138

Handhaving en inspectie Bouwen

-43

-43

35

-78

Vergunningverlening Bouwen

4.524

4.524

4.770

-246

Cultuurhistorie

3.690

3.533

3.168

366

Borging Publiek Geheugen

2.616

2.616

2.623

-6

Totaal lasten product

12.772

12.603

12.041

562

Financiele baten per product

Planologie&Ruimtelijke ordering

-594

-594

-175

-418

Ruimtelijke inrichting en vormgeving

-201

-201

-70

-131

Handhaving en inspectie Bouwen

-29

29

Vergunningverlening Bouwen

-3.975

-3.975

-5.496

1.520

Cultuurhistorie

-1.741

-1.741

-1.498

-242

Borging Publiek Geheugen

-473

-473

-483

9

Totaal baten product

-6.984

-6.984

-7.751

767

Totaal Ruimte & Cultuurhistorie

5.788

5.620

4.290

1.330

Toelichting financiën

Het programma Ruimte en Cultuurhistorie sluit het jaar 2014 af met een positief resultaat van € 1,3 miljoen. Uitgedrukt als percentage van de begroting komt dit neer op een afwijking van 24%.

Het positieve resultaat op het programma lichten we hieronder toe.

Toelichting op de lasten
De lasten zijn € 0,6 miljoen lager uitgevallen dan begroot. Dit voordeel is veroorzaakt door:

  • € 0,6 miljoen voordeel dat zich laat verklaren doordat er op realisatiebasis minder kosten voor externe opdrachten zijn gemaakt dan begroot. Hier tegenover staat een bedrag van € 0,8 miljoen aan minder gerealiseerde opbrengsten. Het nadelig verschil van € 0,2 miljoen heeft met name betrekking op de afwikkeling van projecten  binnen het product Cultuurhistorie.
  • € 0,4 miljoen voordeel doordat er minder uren aan ambtelijke capaciteit zijn toegeschreven dan begroot. Waarvan het grootste deel betrekking heeft op het product Cultuurhistorie.
  • € 0,4 miljoen nadeel dat is ontstaan doordat er op realisatiebasis meer specifieke kosten voor overige goederen en diensten zijn gemaakt dan begroot. Hiervan heeft € 0,2 miljoen betrekking op het product Cultuurhistorie.

Toelichting op de baten
De baten zijn € 0,8 miljoen hoger uitgevallen dan begroot. Dit voordeel is veroorzaakt door:

  • € 0,8 miljoen nadeel dat zich laat verklaren doordat er minder bijdragen van derden voor externe opdrachten zijn ontvangen dan begroot. Hier tegenover staat een bedrag van € 0,6 miljoen aan lagere kosten gemaakt voor externe opdrachten.
  • € 0,1 miljoen voordeel uit opgelegde dwangsommen en overige baten.
  • € 1,4 miljoen voordeel ten opzichte van de geraamde opbrengst aan leges. Hiervan heeft € 1,0 miljoen betrekking op een grote vergunningaanvraag die is ontvangen in 2013. Het opleggen van de leges heeft in  2014  plaatsgevonden.

Begrotingswijzigingen van primitief naar dynamisch

1031 Ruimte & Cultuurhistorie

bedragen * € 1.000,-

Besl.nivo

Besl.dat.

agendapnt

Baten

Lasten

Saldo

Primitief

6.984

12.772

5.788

Wijzigingen

BW-01339 Voorjaarsnota TW en invest

Raad

11 jun '14

63/2014

-43

-43

BW-01342 invulling bezuiniging PN 2013 en PN 2014

College

16 dec '14

4.9

-13

-13

BW-01363 Uitbreiding fte toetsing bouwkosten ODRN

College

14 okt '14

3.18

0

0

BW-01365 Technische wijziging najaarsnota 2014

Raad

03 dec '14

129/2014

-113

-113

Totaal Wijzigingen

-169

-169

Risico's

  • Als de klimaatbeheersing en brandveiligheid/diefstalpreventie van de archiefbewaarplaats en de depots niet of onvoldoende gewaarborgd zijn leidt dit of kan dit leiden tot schade en/of het verloren gaan van archiefbescheiden.
  • Wanneer het beheersprogramma Atlantis uitvalt of niet goed werkt, leidt dit tot informatieverlies, stagnatie van de werkprocessen en ontoegankelijkheid van de archieven en collecties.
  • Wij bereiden ons voor op de implementatie van een E-depot, dat noodzakelijk is om de duurzame opslag en raadpleegbaarheid van documenten veilig te stellen. Als de aansluiting van de bedrijfsvoering op het E-depot niet tijdig genoeg tot stand komt kan overheidsinformatie verloren gaan, onvindbaar raken, niet meer juist geïnterpreteerd worden of onbedoeld in de openbaarheid komen.

(Naris:)

  • De afgifte van bouwvergunningen of de hoogte van de bouwsommen loopt terug en daarnaast neemt de kans op bezwaar- en beroepschriften toe wat leidt tot een financiële tegenvaller voor de gemeente omdat de legesopbrengsten lager zijn dan begroot.
  • Als de klimaatbeheersing en brandveiligheid / diefstal-preventie van de archiefbewaarplaats en de depots niet of onvoldoende  gewaarborgd zijn leidt dit, of kan dit leiden, tot schade en /of het verloren gaan van archiefbescheiden.
  • Wanneer het beheersprogramma Atlantis uitvalt of niet goed werkt wat leidt tot informatieverlies, stagnatie van de werkprocessen en ontoegankelijkheid van de archieven en collecties.
  • Er kan bij archeologisch onderzoek een majeure vondst gedaan worden die vraagt om permanente tentoonstelling aan het publiek. Hiervoor is geen dekking in de stadsbegroting. Er ontstaat grote publieke druk om de tentoonstelling/visualisering toch te realiseren. In de huidige omstandigheden van schaarse middelen zal niet snel dekking gevonden worden (ook niet bij betrokken andere partijen)  en zal het mogelijk niet gerealiseerd worden. Niet realiseren leidt tot imagoschade voor de "oudste stad van Nederland".
  • Er kan bij archeologisch onderzoek een vondst worden gedaan waar de kosten van het onderzoek en de rapportage voor de initiatiefnemer excessief zijn en hij op basis van de wet (artikel 4.2 WABO) een schadevergoeding kan claimen. Als dit een reële schadeclaim is (zo mogelijk na een toets door de rechter) dan moet er betaald worden.
  • Het archeologisch opgravingsbedrijf moet zijn financiële dekking halen uit opdrachten van derden. Als er te weinig opdrachten zijn kan dit leiden tot een tekort aan financiële dekking van de geraamde kosten.
  • Wij bereiden ons voor op de implementatie van een E-depot, dat noodzakelijk is om de duurzame opslag en raadpleegbaarheid van documenten veilig te stellen. Als de aansluiting van de bedrijfsvoering op het E-depot niet tijdig tot stand komt kan overheidsinformatie verloren gaan, onvindbaar raken, niet meer juist geïnterpreteerd worden of onbedoeld in de openbaarheid komen.