Programma Groen & Water

Algemeen

In het Programma Groen & Water staan de kwaliteit, de spreiding over de stad en de toegankelijkheid van het groen (inclusief waterpartijen) centraal. Groen heeft grote betekenis voor de leefkwaliteit en gezondheid en is van essentieel belang voor de aantrekkelijkheid van Nijmegen, zeker ook voor kennisbedrijven en -werkers.
Samen met een goed uitgevoerd integraal waterbeheer verbeteren wij de leefomgeving en beschermen wij de volksgezondheid.
Rondom de inrichting en beheer van ons stedelijk groen is er zeer veel participatie. Deze betrokkenheid heeft als belangrijke opbrengst ook sociale cohesie: Mensen voelen zich samen verantwoordelijk, zetten er samen de schouders onder en genieten samen van het vele mooie groen.
Voor de duurzame kwaliteit van de ruimtelijke ontwikkeling van onze stad zijn groen en water essentieel, zoals vastgelegd in onder meer de Structuurvisie en in het Waterhuishoudkundig Inrichtingsplan Waalsprong.

Maatschappelijk effect

We willen met voldoende, goed over de stad verspreide en goed toegankelijke groenstructuren van hoge kwaliteit en goed beleefbare waterpartijen werken aan een duurzame en gezonde stad, aantrekkelijk voor wonen, werken en recreëren.
Zodoende willen wij ook vanuit dit programma eraan bijdragen dat Nijmegen zijn landschappelijk unieke ligging op de stuwwal en aan de Waal optimaal benut.
Wij willen zoveel mogelijk aanhaken op initiatieven vanuit de stad en zoveel mogelijk stimuleren dat (groepen) burgers zich verantwoordelijk stellen voor inrichting en beheer van groen.
Met ons rioolbeheer, dat gericht is op duurzame instandhouding van ons rioolstelsel, willen wij bijdragen aan de gezondheid van onze burgers. Ons rioolbeheer stemmen wij bovendien nauwlettend af op ontwikkelingen in onze overige programma’s en op ontwikkelingen in de stad, zoals reconstructies van buurten, opdat het rendement van onze investeringen in het rioolstelsel optimaal samenlopen met overige investeringen in onze stad.

Versterken groene en blauwe allure

Wat willen we bereiken?

Wij versterken de groene en blauwe allure van Nijmegen en betrekken de burgers hierbij.
Met ons Programma Groen & Water streven we er naar dat de bewoners en bedrijven optimaal en duurzaam kunnen profiteren van de unieke  landschappelijke en natuurlijke gegevenheden en de historisch gegroeide groenstructuur (waartoe we ook de stadswateren rekenen);  dat impliceert dat de zorg voor het openbare groen en water niet alleen een zaak en belang van de gemeente kan zijn.

We richten ons in 2014 op de volgende speerpunten:

  1. We streven naar een betere verdeling van het groen over de stad, waarbij we ook kijken naar de kwaliteit en de beleefbaarheid van het groen en water.
  2. We streven naar duurzame ontwikkeling van onze stad, zowel door inpassing van groen en water bij ruimtelijke projecten als door onze specifieke groen- en waterprojecten binnen dit programma.  
  3. Bij herinrichting van groen en water alsook bij groenbeheer stimuleren we het benutten van de kansen om de natuurwaarden in de stad te versterken.
  4. We blijven de betrokkenheid van burgers, bedrijven en andere organisaties bij het gebruik, beheer en inrichting van het openbare groen en water stimuleren en ontwikkelen zo nodig nieuwe werkwijzen.  
  5. We streven naar meer ruimtelijke overzichtelijkheid en naar vereenvoudiging van ons beleid.

Wat hebben we bereikt?

Ad indicator 1.1: in 2014 geen Stad- en wijkmonitor; indicator is daarom niet gemeten.
Ad indicator 1.2: In 2014 is Truus Mastpark gerealiseerd, waardoor ‘de rode vlek’ in Nijmegen oost voor een groot deel naar groen omslaat. Er resteren elders in onze stad nog enkele rode vlekken die we goeddeels elimineren met groenprojecten die in 2014 zijn opgestart.
Ad indicator 1.3: door aanleg van Truus Mastpark en door 'groen voor grijs' neemt het areaal groen ten zuiden van de Waal met circa 1 hectare toe; bovendien is er administratief een aantal hectares groen toegevoegd (onder meer bij De Oversteek).
Ad indicator 1.4: onze hoofdgroenstructuur bestaat uit parken en de belangrijkste lanen. Het totaal aantal bomen nam er toe van 26.304 naar 27.029. In de lanen daalde het aantal bomen van 17.755 naar 17.394, terwijl het aantal bomen van niet-duurzame soorten er toenam van  2.652 naar 2.820. In de laanstructuren daalde het aantal bomen van duurzame soorten met -1%. (In 2013 daalde het aandeel duurzame bomen in de lanen van de hoofdboomstructuur iets; desalniettemin steeg toen het absolute aantal duurzame bomen.)
Tot de duurzame boomsoorten behoren beuk, eik, acacia, linde; tot de niet-duurzame soorten wilg, populier, sierkers.

Indicatoren

Versterken groene en blauwe allure

Realisatie 2013

Doelstelling 2014

Realisatie 2014

1.1 Tevredenheid over groenvoorzieningen (incl stadswater) in % , resp. Nijmegen geheel en Nijmegen-Oud-west

67%

75%; 64%

niet gemeten

1.2 Ontwikkeling Nijmeegs woonareaal zonder 0,5 ha aaneengesloten vlakgroen (incl waterpartijen) binnen 300 meter, in %punten ten opzichte van 1 januari 2011

zie tekst

-25%

goeddeels behaald; zie tekst

1.3 Saldo Nijmeegs groenareaal, in hectares

2 hectare (= -0,25%)

0 of positief

positief; zie tekst

1.4 Toename aandeel duurzame bomen in lanen van hoofdboomstructuur in %punt

-0,85% punt

toename

-1%

Wat hebben we ervoor gedaan?

Onze speerpunten hebben we vertaald we in concrete activiteiten, onderverdeeld in ‘beleid’ en  ‘projecten’ die hieronder de revue laten passeren.  

Beleid

  • Ook in 2014 hebben wij gewerkt aan de optimale afstemming tussen ons stedelijke groen en de ruimtelijke ontwikkelingen, en aan optimale afstemming van beheer,  sport, spel, initiatieven voor stadslandbouw en wensen voor eetbaar openbaar groen.
  • In 2014 hebben wij verder gewerkt aan locatiegebonden evenementenbeleid, waarbij speciale aandacht voor de belangen van ons groen.
  • Bij al onze ruimtelijke projecten, bestemmingsplannen en andere beleidsdocumenten hebben we gezorgd voor de doorwerking van ons groenbeleid en van wetgeving zoals Flora- en Faunawet en Natuurbeschermingswet, met als belangrijk oogmerk duurzame stedelijke ontwikkeling, en uiteraard mede bepaald door de woningbouwmarkt.
  • Buiten onze gemeentegrenzen zijn  wij onder meer nauw betrokken bij de realisatie van Park Lingezegen en hebben wij financieel bijgedragen aan het recreatieve fietspad in het Land van Maas en Waal. Eveneens buiten onze gemeente heeft Natuurmonumenten Heumensoord beheerd, en meldt in haar jaarlijkse verslag onder meer een erg hoge en diverse gebruiksdruk, veel illegale vuilstorten, veel schade aan toegangsbordjes; ook meldt Natuurmonumenten dat er momenteel 13 vrijwilligers werken; een langdurig werkloze is mede op initiatief van gemeente Nijmegen nu in dienst is als leerling-boswachter. De wandelpaden, ruiterpaden en ATB-route zijn opgeknapt; routebordjes en ondergrond worden onderhouden. Met de Nijmeegse wielerclub Klein Verzet is een overeenkomst gesloten over gebruik van enkele paden buiten de reguliere ATB-route. Het Hondenlosloopgebied is uitgebreid met het open terreindeel dat wordt   gebruikt voor het Vierdaagsekamp. De samenwerking met de organisatoren van de Mariekenloop is goed,  eveneens met Defensie over het Vierdaagsekamp. Natuurmonumenten heeft de  voormalige werkschuur van Breed aan de Scheidingsweg van de gemeente gekocht.
  • Bij realisatie van groen- en waterprojecten staat participatie voorop. Op wens van bewoners zijn we bezig met aanleg van natuurvriendelijke oevers in Neerbosch-Oost; de eerste fase is nu afgerond.
  • Ook vanuit dit programma oriënteren wij ons op internationale ontwikkelingen en geldstromen. Eind 2014 hebben wij de convenant Mayors Adapt ondertekend, met de belofte strategieën voor klimaatadaptatie op te nemen in te actualiseren plannen, zoals het volgende Gemeentelijk Rioleringsplan. In onze regio  ondersteunen wij initiatieven voor grensoverschrijdend natuur- en landschapsbehoud, onder meer geëntameerd door Natuurmuseum/Bastei, dat samenwerking ontwikkelt met Naturschutzstation Kleve.
  • Op basis van de actualisatie (2013) van ons Waterplan zijn nu de  laatste projecten  in uitvoering (oevers, duikers Malvert en stuw Dukenburg).
  • Wij hebben geparticipeerd in de totstandkoming van het nationale Deltaprogramma, met name bij de hoofdthema’s waterveiligheid (binnen- en buitendijks), zoetwatervoorziening en klimaatbestendige stad. Het Deltaprogramma is eind 2014 afgesloten. Nijmegen heeft net als vele andere gemeenten de Intentieverklaring Ruimtelijke  Adaptatie ondertekend, gericht op het doel ‘klimaatbestendige stad in 2050’.
  • In samenwerking met het Waterschap hebben we projecten in het watersysteem (zie hierboven) uitgevoerd en behartigen we effectief en efficiënt de waterbelangen bij ruimtelijke ontwikkelingen.
  • Voor onze ambitie 'Groene Linten' hebben wij per 2015 jaarlijks geld begroot. In 2014 hebben wij deze ambitie nader uitgewerkt. Participatie stellen wij centraal. Bovendien streven wij daarbij naar een verbinding tussen wijkinitiatieven en de vele professionele groene organisaties die onze stad rijk is. In.het begin van 2015 informeren wij hierover de raad en starten wij de communicatie met de stad.  

Projecten

  • De besteding van de opbrengst van verkoop van een deel van Heumensoord hebben wij in 2014 voortvarend opgepakt met planvorming op de locaties Enkstraat, Tollensstraat en Spechtstraat; de locatie Spechtstraat hebben wij aangekocht.
  • Wij onderzochten samen met Natuurmonumenten de mogelijkheid om, zoals in Heumensoord, ook onze overige bosgebieden in de Ecologische Hoofdstructuur via erfpacht in beheer van Natuurmonumenten te geven. Uitkomst is dat Natuurmonumenten komende jaren eerst Heumensoord ‘beter in de vingers wil krijgen’.
  • In het kader van Woonmilieuverbetering hebben wij conform onze programmering geïnvesteerd in aanleg van een recreatief fietspad in Land van Maas en Waal, in bomen langs de Jacobslaan, vervolg aan de groenaanpak Lindenholt, waar we de groenstructuur in Park De Omloop verbeterden.
  • Dankzij middelen uit ISV konden wij in 2014 het Truus Mastpark (locatie voormalig zwembad Oost) realiseren en feestelijk openen.
  • Bij planvorming en aanleg van groen zien wij grote betrokkenheid van bewoners. Zo hebben buurtbewoners meegewerkt aan aanleg van het Truus Mastpark en gaan zij enkele plantvakken onderhouden.
  • Wij hebben ons investeringsproject voor toekomstbestendige Goffert afgerond, behoudens dat wij nog de laatste hand leggen aan het nieuwe onderkomen voor de Nederlandse Bijenhoudersvereniging afdeling Nijmegen e.o. Afgerond zijn de grondige renovatie van het Rosarium en de verbinding tussen Natuurtuin en Kinderboerderij.
  • Wij werkten verder aan de projecten Donjon, renovatie Valkhofpark, bouw Natuur- en Cultuurhistorisch Centrum in de Stratemakerstoren/Bastei. Deze projecten zien we, samen met de brug over ’t Meertje, in onderlinge samenhang (Valkhofkwartier/Oostelijke Waalkade) en in samenhang met hun omgeving zoals Nijmegen omarmt de Waal en Waalweelde.
  • Via dit programma hebben wij een substantieel deel van het kunstwerk Romeins Aquaduct, op de rotonde Broerdijk-Hengstdalseweg, mogelijk gemaakt.

Rioolbeheer

Wat willen wij bereiken?

Ons beheer van regen- en afvalwater richt zich op beschermen van de volksgezondheid,
streven naar een duurzaam milieu (voorkomen van ongewenste emissies naar oppervlaktewater en bodem) en handhaven van een goede leefomgeving (beperken van overlast voor de omgeving).
Deze doelstelling streven we na binnen ons rioolbeheer. Voor ons rioolbeheer geldt met ingang van 2011 als indicator ‘minimaal gelijkblijvende restlevensduur’: dit betekent dat op het eind van een jaar de kwaliteit van ons stelsel op zijn minst op hetzelfde niveau is als aan het begin van dat jaar. Deze kwaliteit is op dit moment goed te noemen.

Wat hebben we bereikt?

Volgens onze verder verfijnde berekeningsmethodiek bedroeg de restlevensduur aan het begin van 2014 47,746 jaar. Per 31 december 2014 bedraagt de indicator 48,130 jaar. Dat is ongeveer 0,4 jaar hoger dan begin 2014.
96,4% Van de Nijmeegse riolen is nu éénmaal geïnspecteerd. Als het gros van de riolen ten minste twee maal is geïnspecteerd, met meerdere jaren tijd tussen twee inspecties, wordt de veroudering van de riolen goed zichtbaar en kan de gemiddelde restlevensduur van de Nijmeegse riolering betrouwbaarder en nauwkeuriger bepaald worden. Tot die tijd zijn jaarlijkse door statistiek veroorzaakte variaties in de gemiddelde restlevensduur onvermijdelijk.
Voor de volledigheid:

  • gemiddelde restlevensduur is bijna 50 jaar;
  • gemiddelde ouderdom is circa 40 jaar;

dus: gemiddelde levensverwachting van onze riolen is momenteel bijna 90 jaar.

Indicatoren

Rioolbeheer

Realisatie 2013

Doelstelling 2014

Realisatie 2014

2.1 Stabiele restlevensduur

1%

0%

+0,8%

Wat hebben we ervoor gedaan?

Wij gaven uitvoering aan het Gemeentelijk rioleringsplan 2010-2016.  De koers van onze rioleringszorg is met dit plan flink bijgesteld. Ons rioleringsplan richt zich op instandhouding van ons als goed te kwalificeren rioolstelsel. Bovendien voorziet het plan in verbetering van ons stelsel, mede gebaseerd op optimalisatiestudies.

Belangrijkste activiteiten:

  • We hebben vier hectare verhard oppervlak afgekoppeld van de riolering, waarvan 0,5 hectare door particulieren via de subsidieregeling groendaken/afkoppelen.
  • Wij werkten risicogestuurd, wijkgericht en kostenbewust met bijvoorbeeld (25% besparing op het inspectiebudget, door middel van een beter bestek.
  • We gaven invulling aan de in 2013 aangegane samenwerkingsovereenkomst (afval)waterketen met de gemeenten Millingen aan de Rijn, Ubbergen en Groesbeek en waterschap Rivierenland. De regionale samenwerking in de afvalwaterketen is uitgebreid met de gemeenten aan de westkant van Nijmegen. Voor deze samenwerkingsregio is becijferd dat al voldaan wordt aan de financiële besparingsdoelstelling voor 2020. De samenwerking legt daarom nadruk op verbeteren van kwaliteit en beperken van kwetsbaarheid. Eind 2014 is gebleken dat de landelijke visitatiecommissie anders oordeelt over het besparingsresultaat; dit resultaat valt volgens haar in de periode voor 2010, het referentiejaar voor de commissie.
  • We hebben projecten uitgevoerd om de kwaliteit van ons afvalwaterstelsel in stand te houden, waarbij we nadrukkelijk de bewoners van buurten en straten betrokken en rekening hielden met overige investeringsplannen van gemeente en derden en waarbij we eveneens nadrukkelijk rekening houden met bereikbaarheid en verkeersdoorstroming. Afgerond in 2014 zijn onder meer rioolvernieuwing Frans Halsstraat-gedeelte Daalseweg (met speciale aandacht voor vermindering wateroverlast bij hevige regenval), Ananasstraat en omgeving, Tijgerstraat en omgeving.
  • We hebben zeer gericht de informatievoorziening aan burgers en bedrijven over het voorkómen van regenwateroverlast verbeterd.
  • We hebben een aantal bevindingen van de tussenevaluatie (2013) in onze werkzaamheden verwerkt en legden de basis onder de in 2015 op te stellen en voorjaar 2016 vast te stellen GRP 2017-2023.
  • We hebben, conform de Perspectiefnota 2014, de nieuwbouwrioolinvesteringen in de Waalsprong geïntegreerd in het programma Groen & Water

Financiële gegevens

Groen & Water
* € 1.000
Begroting primitief Begroting dynamisch Rekening 2014 Verschil Bdyn - rek

Financiele lasten per product

Openluchtrecreatie

Groen, natuur en landschap

2.156

2.128

2.153

-25

Integraal waterbeheer

12.320

12.472

12.789

-317

Woonmilieuverbetering

2.355

2.253

2.338

-85

Totaal lasten product

16.831

16.853

17.280

-427

Financiele baten per product

Openluchtrecreatie

Groen, natuur en landschap

-1.053

-1.053

-1.079

27

Integraal waterbeheer

-12.000

-12.180

-12.487

308

Woonmilieuverbetering

-20

-80

80

Totaal baten product

-13.072

-13.232

-13.646

414

Totaal Groen & Water

3.759

3.621

3.634

-13

Toelichting financiën

Het programma Groen en Water sluit 2014 af met een nadelig resultaat van €0,01 miljoen. Uitgedrukt als percentage van de lasten begroting komt dit neer op een afwijking van afgerond 0,3%.

Het negatief resultaat op het programma lichten we hieronder toe.

Toelichting op de lasten
De lasten zijn €0,4 miljoen hoger dan begroot. Dit nadeel is veroorzaakt door uitgaven aan interne producten, die intern worden verrekend en waar dus hogere bijdragen tegenover staan (zie ook baten).

Toelichting op de baten
De baten zijn €0,4 miljoen hoger dan begroot. Dit voordeel is veroorzaakt door opbrengsten van interne producten waar dus ook hogere lasten tegenover staan (zie ook lasten).

De afwijking is incidenteel.

In de Najaarsnota melden we dat we €250.000 minder aan rioolheffing binnen zouden krijgen. Uiteindelijk hebben we nog een plusje gerealiseerd van €50.000 ten opzichte van de Najaarsnota. De lagere inkomsten zijn veroorzaakt door een lichte afwijking in het tarief van de rioolheffing.
De eventuele gevolgen voor 2015 kunnen we op dit moment niet inschatten en daar komen we in de Zomernota 2015 op terug.

Begrotingswijzigingen van primitief naar dynamisch

1023 Groen & Water

bedragen * € 1.000,-

Besl.nivo

Besl.dat.

agendapnt

Baten

Lasten

Saldo

Primitief

13.072

16.831

3.759

Wijzigingen

BW-01339 Voorjaarsnota TW en invest

Raad

11 jun '14

63/2014

-20

-223

-203

BW-01365 Technische wijziging najaarsnota 2014

Raad

03 dec '14

129/2014

65

65

BW-01367 Meldingen najaarsnota 2014

Raad

03 dec '14

129/2014

180

180

0

Totaal Wijzigingen

160

22

-138

Risico's

Situaties van ongewenste / foutieve lozingen door bedrijven of bewoners op riool of watersysteem, leidend tot niet-verhaalbare onkosten. Reden: veroorzaker onbekend of veroorzaker bekend, maar niet verzekerd en onvermogend om de kosten te verhalen.